Từ 1/7/2026, Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn điện tử thay thế Nghị định 123/2020/NĐ-CP và đang là chủ đề được cộng đồng kế toán bàn luận nhiều nhất: ai được miễn lập hóa đơn, lập khi nào, tỷ giá nào để xuất hóa đơn ngoại tệ. Bài này tổng hợp ngắn gọn, kèm lịch nộp thuế tháng 10/2026.
📋 Mục Lục Bài Viết
Bảng tổng hợp văn bản và mốc thời gian
| Nội dung | Văn bản / Mốc | Ghi chú |
|---|---|---|
| Hóa đơn, chứng từ điện tử | NĐ 254/2026/NĐ-CP, hiệu lực 1/7/2026 | Thay thế NĐ 123/2020 |
| Tỷ giá tính thuế hàng xuất khẩu | NĐ 252/2026 (theo nguồn MISA) | Theo pháp luật hải quan |
| Tỷ giá ghi sổ kế toán | Thông tư 99/2025/TT-BTC | Tách biệt với tỷ giá thuế |
| Tờ khai GTGT tháng 9 | 20/10/2026 | Kê khai theo tháng |
| Tạm nộp TNDN quý 3 | 30/10/2026 | |
| Tờ khai GTGT/TNCN quý 3, BHXH tháng 9 | 31/10/2026 |
Lưu ý: số liệu tổng hợp từ các nguồn tin pháp luật; hãy đối chiếu văn bản gốc trước khi áp dụng.
Điểm mới nổi bật của Nghị định 254/2026
1. Các trường hợp không phải lập hóa đơn điện tử
Điều 7 quy định các trường hợp không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử (như bán hàng lập bảng kê, cho thuê bất động sản của cá nhân, một số dịch vụ số cho tổ chức nước ngoài…). Kế toán cần rà soát từng giao dịch thay vì áp dụng đại trà.
2. Thời điểm lập hóa đơn
- Tiền đặt cọc dịch vụ theo Bộ luật Dân sự: áp dụng rộng hơn, không giới hạn vài loại dịch vụ.
- Dịch vụ cần đối soát (công nghệ số, bảo hiểm, vận tải…): lập hóa đơn sau đối soát, tối đa 7 ngày.
- Giao dịch ban đêm không có phần mềm tự động: lập chậm nhất ngày làm việc kế tiếp.
3. Nội dung hóa đơn
Khi khách không cung cấp thông tin, ghi “Bán cho người tiêu dùng” thay vì để trống.
4. Thưởng tố giác không lập hóa đơn
Điều 41: người tiêu dùng có thể được khen thưởng tối đa 10 triệu đồng/vụ việc. Doanh nghiệp bán lẻ nên siết quy trình xuất hóa đơn tại quầy.
5. Hóa đơn đặt in và biên lai giấy
Hóa đơn in của cơ quan thuế chưa dùng phải tiêu hủy; biên lai giấy được dùng đến 31/12/2026.
Tranh luận: tỷ giá xuất hóa đơn ngoại tệ
Điểm khiến nhiều kế toán băn khoăn là có hai loại tỷ giá. Theo hướng dẫn được MISA trích dẫn từ Cục Thuế: hàng xuất khẩu tính thuế theo pháp luật hải quan (tỷ giá mua chuyển khoản Vietcombank, công bố hằng tuần); còn dịch vụ áp dụng quy định thuế riêng, không đồng nhất với hàng hóa. Trong khi đó tỷ giá ghi sổ theo Thông tư 99/2025 dựa trên tỷ giá giao dịch thực tế hoặc bình quân gia quyền.
Nhận định: nên lưu hồ sơ hai bộ tỷ giá và lập bảng đối chiếu chênh lệch. Với các trường hợp đặc thù (dịch vụ xuyên biên giới, hợp đồng ngoại tệ), chưa nên kết luận chắc chắn khi chưa có công văn hướng dẫn chính thức của cơ quan thuế.
Ứng dụng thực tế cho kế toán
- Rà soát quy trình xuất hóa đơn: đối chiếu thời điểm lập với từng loại hợp đồng (đặt cọc, đối soát, bán lẻ ban đêm).
- Cập nhật phần mềm hóa đơn: kiểm tra trường “Bán cho người tiêu dùng” và địa điểm kinh doanh khi dùng chung mã số thuế.
- Lập lịch tháng 10: 20/10 (GTGT tháng 9), 30/10 (tạm nộp TNDN quý 3), 31/10 (tờ khai quý 3, BHXH).
- Dùng AI hỗ trợ: nhờ AI lập checklist theo từng loại giao dịch, nhưng luôn đối chiếu văn bản gốc.
Câu Hỏi Thường Gặp
Nghị định 254/2026 có hiệu lực khi nào?
Từ 1/7/2026, thay thế Nghị định 123/2020/NĐ-CP.
Khách không lấy hóa đơn thì xử lý sao?
Vẫn phải lập hóa đơn và ghi “Bán cho người tiêu dùng” nếu khách không cung cấp thông tin.
Hạn nộp tờ khai GTGT tháng 9/2026?
Ngày 20/10/2026 đối với doanh nghiệp kê khai theo tháng.
Tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu dùng loại nào?
Theo hướng dẫn trích dẫn từ Cục Thuế: theo pháp luật hải quan; tỷ giá ghi sổ kế toán là vấn đề riêng.
Kết Luận
Nghị định 254/2026 mở rộng linh hoạt nhưng cũng tăng trách nhiệm tuân thủ. Hãy rà soát quy trình hóa đơn, tách bạch tỷ giá thuế và tỷ giá kế toán, và chốt lịch kê khai tháng 10 sớm. Khi gặp tình huống chưa rõ, chờ công văn hướng dẫn của cơ quan thuế trước khi kết luận.