Ngày 27/10/2025, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp – văn bản chính thức thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC sau hơn 10 năm áp dụng. Đây là một trong những sự kiện đáng chú ý nhất với giới kế toán Việt Nam gần đây, vì gần như toàn bộ hệ thống tài khoản, chứng từ, sổ sách và báo cáo tài chính mà kế toán viên đã quen thuộc suốt hơn một thập kỷ nay được ban hành lại. Thông tư có dung lượng rất lớn (gần 800 trang) nên đây sẽ là bài mở đầu cho một chuỗi bài giúp bạn cập nhật dần từng phần, bắt đầu từ phạm vi, đối tượng áp dụng và cấu trúc tổng thể của văn bản.
📋 Mục Lục Bài Viết
Thông Tư 99/2025/TT-BTC Thay Thế Những Văn Bản Nào?
Theo Điều 31, Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 1/1/2026. Thông tư này thay thế:
– Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 (Thông tư hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp quen thuộc với hầu hết kế toán viên hiện nay);
– Thông tư 75/2015/TT-BTC (sửa đổi Điều 128 Thông tư 200);
– Thông tư 53/2016/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung một số điều Thông tư 200);
– Thông tư 195/2012/TT-BTC (hướng dẫn kế toán áp dụng cho đơn vị chủ đầu tư).
Một điểm cần lưu ý: một số nội dung hướng dẫn kế toán cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại các điều khoản cụ thể của Thông tư 200/2014/TT-BTC vẫn tiếp tục có hiệu lực cho đến khi có văn bản thay thế riêng (Điều 31, khoản 2).
Phạm Vi và Đối Tượng Áp Dụng (Điều 1-2)
Thông tư hướng dẫn về chứng từ kế toán, tài khoản kế toán, ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Cũng như Thông tư 118/2026/TT-BTC về IFRS mà chuỗi bài trước đã đề cập, Thông tư 99/2025 nêu rõ: việc xác định nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp với Ngân sách Nhà nước vẫn thực hiện theo pháp luật về thuế, tách bạch với quy định kế toán.
Đối tượng áp dụng là doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế. Riêng các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện chế độ kế toán theo hướng dẫn riêng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, không thuộc phạm vi Thông tư này.
Thông Tư Này Gồm Những Gì? (Cấu Trúc Tổng Thể)
Với gần 800 trang, Thông tư 99/2025/TT-BTC được tổ chức thành phần văn bản chính (Điều 1 đến Điều 31, gồm Chương I – Quy định chung và Chương VI – Tổ chức thực hiện) và 4 Phụ lục rất lớn đi kèm:
Phụ lục I – Danh mục và biểu mẫu chứng từ kế toán: các mẫu phiếu thu, phiếu chi, bảng lương, phiếu nhập/xuất kho, biên bản thanh lý tài sản…
Phụ lục II – Danh mục hệ thống tài khoản kế toán và hướng dẫn nội dung, phương pháp kế toán: phần đồ sộ nhất, giải thích nguyên tắc, kết cấu và cách hạch toán chi tiết cho từng tài khoản, từ Tài khoản 111 – Tiền mặt đến Tài khoản 911 – Xác định kết quả kinh doanh.
Phụ lục III – Sổ kế toán: danh mục, mẫu biểu và hướng dẫn ghi các hình thức sổ kế toán (Nhật ký chung, Nhật ký chứng từ, Chứng từ ghi sổ, kế toán trên máy vi tính…).
Phụ lục IV – Báo cáo tài chính: mẫu Báo cáo tình hình tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, Bản thuyết minh Báo cáo tài chính (mẫu B01, B02, B03, B09-DN) và hướng dẫn lập từng chỉ tiêu.
Vì khối lượng nội dung rất lớn, chuỗi bài này sẽ đi lần lượt qua từng phần: trước hết là các quy định chung quan trọng (đơn vị tiền tệ, kỳ kế toán, báo cáo tài chính), sau đó mới đến từng nhóm tài khoản và các phụ lục.
Doanh Nghiệp Cần Chuẩn Bị Gì Trước Ngày 1/1/2026?
Theo Điều 29 và 30, khi chuyển sang áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp phải thực hiện một số việc chuyển đổi số dư sổ kế toán, ví dụ: chuyển số dư chi tiết một số Tài khoản 111, 112, 113, 121, 153, 154, 156, 211, 212, 213 cho phù hợp; chuyển số dư Tài khoản 138 (chi tiết vốn góp vào hợp đồng hợp tác kinh doanh không đồng kiểm soát) sang Tài khoản 2281; chuyển Tài khoản 2413 (chi phí sửa chữa lớn TSCĐ dở dang) sang Tài khoản 2414; chuyển số dư Tài khoản 441, 466 sang Tài khoản 4118.
Doanh nghiệp cũng cần rà soát lại phần mềm kế toán đang dùng để đảm bảo tương thích với hệ thống tài khoản và biểu mẫu mới trước thời điểm 1/1/2026. Riêng doanh nghiệp vừa và nhỏ, cơ sở ngoài công lập được quyền lựa chọn áp dụng Thông tư này nếu phù hợp với đặc điểm hoạt động của mình (Điều 31, khoản 3), nghĩa là không bắt buộc phải chuyển đổi ngay nếu đang áp dụng chế độ kế toán riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Câu Hỏi Thường Gặp
Thông tư 200/2014/TT-BTC có còn hiệu lực không?
Không, Thông tư 200/2014/TT-BTC hết hiệu lực từ 1/1/2026, trừ một số nội dung về kế toán cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước vẫn tiếp tục áp dụng cho đến khi có văn bản thay thế riêng (Điều 31, khoản 2).
Doanh nghiệp nhỏ và vừa có bắt buộc áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC không?
Không bắt buộc. Theo Điều 31, khoản 3, doanh nghiệp vừa và nhỏ, cơ sở ngoài công lập được lựa chọn áp dụng Thông tư này nếu phù hợp với đặc điểm hoạt động.
Ngân hàng, tổ chức tín dụng có áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC không?
Không. Theo Điều 2, các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện chế độ kế toán theo hướng dẫn riêng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Kết Luận
Thông tư 99/2025/TT-BTC là văn bản nền tảng mới cho toàn bộ công tác kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam, chính thức thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC từ 1/1/2026. Bài viết này mới dừng ở phạm vi, đối tượng áp dụng và cấu trúc tổng thể của Thông tư. Bài tiếp theo trong chuỗi sẽ đi vào một trong những nội dung quan trọng của Chương I: quy định về đơn vị tiền tệ trong kế toán và cách xử lý khi doanh nghiệp thay đổi đơn vị tiền tệ (Điều 4-6). Theo dõi ketoanstartup.com để cập nhật các bài tiếp theo.