Nhiều doanh nghiệp tính giá bán bằng cách lấy chi phí sản xuất cộng thêm lợi nhuận mong muốn. Cách làm này có một rủi ro lớn: nếu thị trường không chấp nhận mức giá đó, doanh nghiệp buộc phải giảm giá và mất lợi nhuận. Chi phí mục tiêu (target costing) làm ngược lại – bắt đầu từ giá bán thị trường chấp nhận được, rồi xác định chi phí tối đa được phép để vẫn đạt lợi nhuận mong muốn. Đây là công cụ quan trọng trong kế toán quản trị, đặc biệt với doanh nghiệp sản xuất và bán lẻ cạnh tranh về giá.
📋 Mục Lục Bài Viết
Chi Phí Mục Tiêu Là Gì?
Chi phí mục tiêu là mức chi phí sản xuất tối đa mà doanh nghiệp cho phép cho một sản phẩm, được tính ngược từ giá bán thị trường trừ đi lợi nhuận mong muốn. Công thức:
Chi phí mục tiêu = Giá bán mục tiêu – Lợi nhuận mục tiêu
Ví dụ đơn giản: Công ty A muốn ra mắt một loại bánh quy đóng hộp. Nghiên cứu thị trường cho thấy khách hàng chỉ chấp nhận mua với giá 50.000đ/hộp. Công ty muốn lợi nhuận 20% trên giá bán, tức 10.000đ/hộp. Vậy chi phí mục tiêu = 50.000đ – 10.000đ = 40.000đ/hộp. Nếu chi phí thực tế để làm ra hộp bánh đang là 45.000đ, công ty phải tìm cách cắt giảm 5.000đ trước khi sản xuất đại trà, chứ không phải bán 55.000đ rồi ế hàng.
4 Bước Áp Dụng Chi Phí Mục Tiêu
Bước 1 – Xác định giá bán mục tiêu: Dựa trên nghiên cứu thị trường, giá đối thủ cạnh tranh và mức giá khách hàng sẵn sàng trả.
Bước 2 – Xác định lợi nhuận mục tiêu: Thường tính theo % doanh thu hoặc theo tỷ suất lợi nhuận công ty đang theo đuổi.
Bước 3 – Tính chi phí mục tiêu: Lấy giá bán trừ lợi nhuận mục tiêu như công thức ở trên.
Bước 4 – Thiết kế lại sản phẩm/quy trình để đạt chi phí mục tiêu: Nếu chi phí dự kiến cao hơn chi phí mục tiêu, doanh nghiệp phải xem lại nguyên vật liệu, thiết kế, quy trình sản xuất – gọi là value engineering (tái thiết kế giá trị) – trước khi sản xuất hàng loạt, thay vì cắt giảm sau khi đã bán ra thị trường.
Câu Hỏi Thường Gặp
Chi phí mục tiêu khác gì với định giá theo kiểu cộng chi phí (cost-plus pricing)?
Cost-plus pricing tính giá bán = chi phí + lợi nhuận mong muốn, xuất phát từ chi phí thực tế. Target costing làm ngược lại: xuất phát từ giá bán thị trường để tìm ra chi phí tối đa được phép – phù hợp hơn khi thị trường cạnh tranh mạnh về giá.
Doanh nghiệp nào nên áp dụng chi phí mục tiêu?
Phù hợp nhất với doanh nghiệp sản xuất có sản phẩm mới, thị trường nhạy cảm về giá như điện tử, ô tô, hàng tiêu dùng, thực phẩm đóng gói – nơi giá bán bị thị trường/đối thủ quyết định nhiều hơn là do doanh nghiệp tự đặt.
Kết Luận
Chi phí mục tiêu giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát chi phí ngay từ khâu thiết kế sản phẩm, thay vì bị động cắt giảm sau khi đưa ra thị trường. Đây là một công cụ bổ sung quan trọng bên cạnh chi phí tiêu chuẩn mà bạn đã tìm hiểu trong chuỗi bài này. Ở bài tiếp theo, chúng ta sẽ đi sâu vào quy trình tính toán chi phí mục tiêu với ví dụ số liệu thực tế theo từng khoản mục chi phí. Xem thêm các bài khác trong chuỗi tại chuyên mục Kế toán quản trị.