Sau khi đã nắm khái niệm ở bài trước, phần này đi sâu vào quy trình target costing gồm 5 bước cụ thể mà bộ phận kế toán quản trị, R&D và sản xuất cần phối hợp thực hiện, kèm ví dụ số liệu chi tiết để bạn thấy cách áp dụng trong thực tế doanh nghiệp. Quy trình target costing không chỉ là một phép tính đơn giản mà là cả một quá trình quản lý chi phí xuyên suốt từ khâu thiết kế đến khi sản phẩm ra thị trường.
📋 Mục Lục Bài Viết
Quy Trình 5 Bước Áp Dụng Target Costing
Bước 1 – Xác định giá bán mục tiêu: Nghiên cứu thị trường, khảo sát khách hàng và đối thủ cạnh tranh để xác định mức giá người mua sẵn sàng trả.
Bước 2 – Xác định lợi nhuận mong muốn: Ban lãnh đạo đặt ra tỷ lệ lợi nhuận kỳ vọng, thường dựa trên mục tiêu tài chính chung của công ty hoặc tỷ suất lợi nhuận ngành.
Bước 3 – Tính chi phí mục tiêu: Áp dụng công thức Chi phí mục tiêu = Giá bán mục tiêu − Lợi nhuận mong muốn.
Bước 4 – Phân bổ chi phí mục tiêu theo từng bộ phận cấu thành: Chia nhỏ chi phí mục tiêu cho nguyên vật liệu, nhân công, bao bì, chi phí sản xuất chung… để từng bộ phận có hạn mức rõ ràng cần tuân thủ.
Bước 5 – Value engineering (kỹ thuật giá trị): Nếu chi phí dự kiến vượt chi phí mục tiêu, đội ngũ thiết kế và sản xuất rà soát lại từng chi tiết sản phẩm để cắt giảm chi phí mà không làm giảm giá trị cảm nhận của khách hàng – ví dụ thay đổi vật liệu, đơn giản hóa thiết kế, tối ưu quy trình lắp ráp.
Ví Dụ Số Liệu Thực Tế
Công ty Y sản xuất balo laptop, dự kiến bán với giá thị trường chấp nhận là 350.000 đồng/chiếc, mục tiêu lợi nhuận 20% trên giá bán.
Lợi nhuận mong muốn = 350.000 × 20% = 70.000 đồng
Chi phí mục tiêu = 350.000 − 70.000 = 280.000 đồng
Phân bổ chi phí mục tiêu theo cấu phần:
– Nguyên vật liệu (vải, khóa kéo, dây đai): 150.000 đồng
– Nhân công may, lắp ráp: 70.000 đồng
– Chi phí sản xuất chung phân bổ: 40.000 đồng
– Bao bì, đóng gói: 20.000 đồng
Tổng cộng: 280.000 đồng – khớp đúng chi phí mục tiêu.
Nếu khi thiết kế thử, chi phí thực tế lên tới 310.000 đồng (vượt 30.000 đồng), đội ngũ có thể áp dụng value engineering: đổi loại vải rẻ hơn nhưng vẫn đạt chất lượng yêu cầu (tiết kiệm 15.000 đồng), tối ưu quy trình cắt may giảm hao phí vải (tiết kiệm 10.000 đồng), đàm phán lại giá khóa kéo với nhà cung cấp (tiết kiệm 5.000 đồng) – tổng cộng đưa chi phí về đúng 280.000 đồng mục tiêu.
So Sánh Target Costing Với Cost-Plus Pricing
Cost-plus pricing (định giá cộng chi phí) tính chi phí trước, cộng thêm lợi nhuận mong muốn để ra giá bán – phù hợp khi doanh nghiệp có quyền định giá hoặc thị trường ít cạnh tranh.
Target costing làm ngược lại – xuất phát từ giá thị trường để giới hạn chi phí – phù hợp với thị trường cạnh tranh cao, nơi khách hàng có nhiều lựa chọn và nhạy cảm về giá.
Nhiều doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng, điện tử, thực phẩm tại Việt Nam đang chuyển dần sang kết hợp cả hai: dùng target costing cho sản phẩm mới ra mắt trong thị trường cạnh tranh, và cost-plus cho sản phẩm ngách ít đối thủ.
Câu Hỏi Thường Gặp
Target costing có áp dụng được cho doanh nghiệp nhỏ không?
Có. Ngay cả doanh nghiệp nhỏ cũng có thể áp dụng ở mức đơn giản: khảo sát giá thị trường, đặt tỷ lệ lợi nhuận mong muốn, rồi kiểm soát chi phí nguyên vật liệu và nhân công trong giới hạn đó – không cần hệ thống phức tạp.
Value engineering có làm giảm chất lượng sản phẩm không?
Mục tiêu của value engineering là cắt giảm chi phí không cần thiết mà khách hàng không đánh giá cao, chứ không phải giảm chất lượng ở những điểm khách hàng quan tâm – nếu làm đúng cách sẽ không ảnh hưởng tiêu cực đến trải nghiệm khách hàng.
Ai chịu trách nhiệm chính trong quy trình target costing?
Đây là công việc liên phòng ban: kế toán quản trị cung cấp số liệu chi phí và tính toán, R&D/thiết kế chịu trách nhiệm value engineering, thu mua đàm phán giá nguyên vật liệu, và ban lãnh đạo phê duyệt mục tiêu lợi nhuận.
Kết Luận
Quy trình target costing giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí chủ động ngay từ khâu thiết kế, thay vì bị động chạy theo chi phí phát sinh sau sản xuất. Đây là công cụ quan trọng trong kế toán quản trị hiện đại, đặc biệt hữu ích cho doanh nghiệp sản xuất trong thị trường cạnh tranh cao.
Nếu chưa nắm rõ khái niệm cơ bản, xem lại bài Chi Phí Mục Tiêu Là Gì? Target Costing Cơ Bản.
Khám phá thêm các bài viết khác trong chuyên mục Kế toán quản trị.