Nếu bạn mới bắt đầu tìm hiểu kế toán quốc tế, chắc chắn đã từng nghe qua cụm từ IFRS nhưng chưa rõ IFRS là gì và vì sao nó lại quan trọng đến vậy. Đơn giản, IFRS là bộ “ngôn ngữ chung” giúp báo cáo tài chính của một doanh nghiệp ở Việt Nam có thể được nhà đầu tư, ngân hàng hay đối tác ở bất kỳ quốc gia nào khác đọc hiểu và tin tưởng. Bài viết này mở đầu cho chuỗi bài giới thiệu các chuẩn mực IAS/IFRS trên Ketoanstartup, giúp bạn có bức tranh tổng quan trước khi đi vào từng chuẩn mực cụ thể.
📋 Mục Lục Bài Viết
IFRS Là Gì?
IFRS (International Financial Reporting Standards – Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế) là hệ thống các nguyên tắc và quy định về cách lập, trình bày báo cáo tài chính, do Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB) ban hành. Mục tiêu của IFRS là tạo ra một bộ chuẩn mực kế toán chung, minh bạch và có thể so sánh được giữa các doanh nghiệp ở nhiều quốc gia khác nhau.
Trước năm 2001, hệ thống này có tên là IAS (International Accounting Standards) do một tổ chức tiền thân của IASB là Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASC) ban hành. Từ năm 2001, IASB thay thế IASC và các chuẩn mực mới được ban hành mang tên IFRS, trong khi các chuẩn mực IAS cũ vẫn còn hiệu lực nếu chưa bị thay thế. Vì vậy trên thực tế, khi nói “chuẩn mực IFRS”, người ta thường hiểu là toàn bộ hệ thống bao gồm cả các chuẩn mực IAS còn hiệu lực lẫn các chuẩn mực IFRS mới.
Vì Sao Doanh Nghiệp Việt Nam Cần Quan Tâm Đến IFRS?
Có ba lý do chính khiến IFRS ngày càng trở nên quan trọng với kế toán Việt Nam:
Thứ nhất, doanh nghiệp muốn gọi vốn nước ngoài, niêm yết trên sàn quốc tế hoặc có công ty mẹ/công ty con ở nước ngoài bắt buộc phải lập báo cáo tài chính theo IFRS để nhà đầu tư quốc tế có thể đọc và so sánh được.
Thứ hai, Bộ Tài chính đã ban hành lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam theo Quyết định 345/QĐ-BTC, chia làm 3 giai đoạn: giai đoạn chuẩn bị, giai đoạn áp dụng tự nguyện (một số tập đoàn kinh tế nhà nước, công ty niêm yết, công ty đại chúng quy mô lớn có thể áp dụng IFRS song song với VAS), và giai đoạn áp dụng bắt buộc cho báo cáo tài chính hợp nhất của các doanh nghiệp lớn.
Thứ ba, hiểu IFRS giúp kế toán viên và người làm tài chính nâng cao năng lực chuyên môn, dễ dàng làm việc trong môi trường đa quốc gia hoặc các công ty kiểm toán Big4.
Cấu Trúc Hệ Thống Chuẩn Mực IFRS/IAS
Hệ thống chuẩn mực quốc tế hiện nay gồm hai nhóm chính, người mới nên hình dung như sau:
Nhóm IAS (còn hiệu lực): là các chuẩn mực ban hành trước năm 2001, đánh số từ IAS 1 đến IAS 41, quy định các nội dung nền tảng như trình bày báo cáo tài chính (IAS 1), hàng tồn kho (IAS 2), báo cáo lưu chuyển tiền tệ (IAS 7), tài sản cố định hữu hình (IAS 16), tổn thất tài sản (IAS 36), tài sản vô hình (IAS 38)…
Nhóm IFRS (ban hành từ 2001 đến nay): là các chuẩn mực mới hoặc thay thế chuẩn mực cũ, đánh số từ IFRS 1 trở đi, tập trung vào các nghiệp vụ phức tạp và hiện đại hơn như công cụ tài chính (IFRS 9), doanh thu từ hợp đồng với khách hàng (IFRS 15), thuê tài sản (IFRS 16), hợp nhất kinh doanh (IFRS 3)…
Trong chuỗi bài này, Ketoanstartup sẽ lần lượt giới thiệu từng chuẩn mực theo thứ tự từ cơ bản, nền tảng (nhóm IAS) đến chuyên sâu, hiện đại (nhóm IFRS) để bạn đọc dễ theo dõi và xây dựng kiến thức có hệ thống.
Câu Hỏi Thường Gặp
IFRS và VAS khác nhau như thế nào?
VAS (Chuẩn mực Kế toán Việt Nam) được xây dựng dựa trên IAS/IFRS phiên bản cũ (khoảng năm 2000-2005) và chưa cập nhật đầy đủ theo các thay đổi mới nhất. Do đó vẫn còn khoảng cách đáng kể giữa hai hệ thống, đặc biệt ở các chuẩn mực về công cụ tài chính, ghi nhận doanh thu và giá trị hợp lý.
Doanh nghiệp nhỏ có bắt buộc áp dụng IFRS không?
Theo lộ trình hiện tại, IFRS chủ yếu áp dụng bắt buộc cho báo cáo tài chính hợp nhất của doanh nghiệp lớn, tập đoàn nhà nước và công ty niêm yết. Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn lập báo cáo theo VAS, trừ khi tự nguyện áp dụng hoặc có yêu cầu riêng từ nhà đầu tư/đối tác.
Học IFRS nên bắt đầu từ đâu?
Nên bắt đầu từ các chuẩn mực nền tảng như IAS 1 (trình bày báo cáo tài chính), IAS 2 (hàng tồn kho), IAS 7 (lưu chuyển tiền tệ) trước khi tìm hiểu các chuẩn mực phức tạp hơn như IFRS 9, IFRS 15, IFRS 16.
Kết Luận
IFRS không phải là điều gì quá xa vời hay chỉ dành cho các tập đoàn lớn – đây là kiến thức nền tảng mà bất kỳ ai làm kế toán, tài chính đều nên nắm được trong bối cảnh hội nhập hiện nay. Ở bài tiếp theo trong chuỗi, chúng ta sẽ đi vào chuẩn mực đầu tiên và quan trọng nhất: IAS 1 – Trình bày Báo cáo Tài chính, nền tảng cho toàn bộ hệ thống IFRS. Bạn cũng có thể tham khảo thêm hai chuẩn mực chuyên sâu đã có trên Ketoanstartup là IFRS 9 – Công cụ tài chính và IFRS 15 – Doanh thu hợp đồng khách hàng. Xem thêm các bài khác trong chuyên mục Kế toán quốc tế.