Hóa Đơn Điện Tử 2026: 6 Thay Đổi Từ Nghị Định 254 & TT 91

Từ ngày 01/7/2026, toàn bộ khung pháp lý về hóa đơn điện tử 2026 đã được thay mới hoàn toàn: Nghị định 254/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Nghị định 70/2025/NĐ-CP; Thông tư 91/2026/TT-BTC thay thế Thông tư 32/2025/TT-BTC. Đây đang là chủ đề được cộng đồng kế toán bàn luận nhiều nhất trong tháng 9/2026, vì ảnh hưởng trực tiếp đến thời điểm xuất hóa đơn, cách xử lý hóa đơn sai sót, và cả việc cơ quan thuế dùng sinh trắc học, “hóa đơn may mắn” để giám sát tuân thủ.

Bài viết tổng hợp toàn bộ điểm mới quan trọng, sắp xếp theo từng nhóm chủ đề dễ theo dõi, kèm khuyến nghị hành động thực tế cho người mới bắt đầu làm kế toán, thuế.

Lưu ý quan trọng: Nội dung dưới đây tổng hợp từ văn bản pháp luật đã ban hành chính thức. Một số điểm mới (quy trình sinh trắc học, chi tiết chương trình “hóa đơn may mắn”) vẫn đang chờ hướng dẫn nghiệp vụ cụ thể từ Cục Thuế — nên theo dõi thêm công văn hướng dẫn trước khi áp dụng vào các tình huống phức tạp.

Bảng Tổng Hợp Văn Bản Pháp Luật Liên Quan

Nhóm 1 — Mở Rộng Danh Mục Giao Dịch Không Phải Lập Hóa Đơn

Nghị định 254 (Điều 7) bổ sung thêm nhiều trường hợp không bắt buộc xuất hóa đơn, giảm gánh nặng thủ tục cho một số ngành nghề đặc thù:

• Hộ, cá nhân kinh doanh có hàng hóa/dịch vụ thuộc diện lập bảng kê thu mua theo pháp luật thuế TNDN (trừ khi đã đăng ký dùng hóa đơn điện tử).
• Thu nhập từ cho thuê bất động sản hoặc nội dung số cung cấp cho tổ chức, cá nhân nước ngoài.
• Đại lý xổ số, bảo hiểm, bán hàng đa cấp — khi doanh nghiệp đầu mối đã khấu trừ thuế.
• Phí tái bảo hiểm, nhận tiền gửi, bán nợ, giao dịch ngoại tệ/phái sinh, góp vốn bằng tài sản, điều chuyển tài sản nội bộ khi chia/tách/sáp nhập, cho mượn máy móc không thu tiền, hàng luân chuyển nội bộ, hàng tự sản xuất phục vụ chính đơn vị, các khoản thu không gắn với bán hàng.

Nhóm 2 — Thời Điểm Lập Hóa Đơn: Linh Hoạt Hơn Cho Nhiều Ngành

Đây là nhóm thay đổi tác động thực tế lớn nhất tới nghiệp vụ hàng ngày (Điều 9, Nghị định 254):

• Tiền đặt cọc: mọi khoản mang bản chất đặt cọc bảo đảm thực hiện hợp đồng đều không phải xuất hóa đơn tại thời điểm nhận cọc — mở rộng ra tất cả ngành nghề, không còn giới hạn trong nhóm dịch vụ kế toán, kiểm toán, tư vấn thuế, thẩm định giá như trước.
• Đối chiếu số liệu trong 7 ngày trước khi xuất hóa đơn: áp dụng cho hoa tiêu hàng hải, quảng cáo báo điện tử, công nghệ số/nền tảng số, CNTT (kể cả trung gian thanh toán), tài sản mã hóa, sàn giao dịch carbon, bảo hiểm, bảo vệ, suất ăn công nghiệp, sở giao dịch hàng hóa, thông tin tín dụng, vận tải hành khách công nghệ khi khách hàng là doanh nghiệp/tổ chức.
• Cơ sở khám chữa bệnh được gộp hóa đơn cuối ngày cho dịch vụ có in phiếu thu (chụp, chiếu…) nếu có phần mềm quản lý viện phí theo từng giao dịch và khách không yêu cầu lấy hóa đơn riêng.
• Giao dịch phát sinh ban đêm mà người bán chưa có phần mềm lập hóa đơn tự động: được lập hóa đơn chậm nhất vào ngày làm việc tiếp theo.

Nhóm 3 — Xử Lý Hóa Đơn Sai Sót: Quy Trình Rõ Ràng, Bớt Lúng Túng

Thông tư 91 (Điều 10) chia rõ 2 nhóm sai sót để kế toán dễ áp dụng:

• Sai sót nhẹ (tên, địa chỉ, số tiền bằng chữ — không sai mã số thuế, số tiền, thuế suất, tên hàng hóa): chỉ cần thông báo theo Mẫu 04/SS-HĐĐT, không phải lập lại hóa đơn.
• Sai sót về nội dung quan trọng (mã số thuế, số tiền, thuế suất, quy cách hàng hóa…): được lựa chọn lập hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn thay thế. Nhiều hóa đơn sai cùng loại, cùng người mua, trong cùng tháng — được gộp vào 1 hóa đơn điều chỉnh/thay thế kèm bảng kê (Mẫu 01/BK-ĐCTT).
• Với người mua là tổ chức/doanh nghiệp: vẫn cần văn bản thỏa thuận trước khi điều chỉnh/thay thế. Với người mua là cá nhân: chỉ cần thông báo, không bắt buộc văn bản.
• Hóa đơn xuất từ máy tính tiền nếu lập sai thì bắt buộc phải lập hóa đơn thay thế (không được điều chỉnh).

Nhóm 4 — Sinh Trắc Học Và Tiêu Chí Rủi Ro Thuế: Bước Ngoặt Về Giám Sát

Đây là điểm mới được nhiều người trong ngành đánh giá là thay đổi mạnh tay nhất (Thông tư 91, Điều 6): nếu thông tin đăng ký hóa đơn không khớp hoặc người nộp thuế không xác nhận đúng hạn, cơ quan thuế được áp dụng xác thực sinh trắc học với người đại diện pháp luật/chủ hộ kinh doanh. Nếu thông tin khớp đúng, hồ sơ được xử lý tự động trong vòng 1 ngày làm việc — nhanh hơn nhiều so với 10 ngày theo quy định cũ.

Song song đó, tiêu chí xác định “rủi ro cao về thuế” cũng được thắt chặt: liên kết dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hệ thống định danh điện tử để xác minh địa chỉ trụ sở, đối chiếu danh sách giao dịch đáng ngờ theo pháp luật phòng chống rửa tiền, và đưa vào diện rủi ro các trường hợp đăng ký trụ sở tại chung cư (không được phép kinh doanh) hoặc địa chỉ không cụ thể.

Đây là mảng cần theo dõi thêm hướng dẫn nghiệp vụ chi tiết — quy trình xác thực sinh trắc học thực tế sẽ triển khai ra sao vẫn cần chờ văn bản/công cụ cụ thể từ cơ quan thuế.

Nhóm 5 — Khuyến Khích Người Tiêu Dùng: “Hóa Đơn May Mắn” Và Thưởng Tố Giác

Đây là nội dung hoàn toàn mới so với các quy định trước đây:

• Chương trình “Hóa đơn may mắn”: tổ chức định kỳ hàng tháng và cuối năm, áp dụng cho hóa đơn có người mua là cá nhân tiêu dùng, trao thưởng bằng tiền. Ngân sách chương trình không quá 150 tỷ đồng/năm, lấy từ dự toán chi quản lý hành chính ngành thuế và ngân sách nhà nước.
• Thưởng cho người tố giác người bán không lập/không giao hóa đơn: mức thưởng tối đa không quá 10% số tiền xử phạt vi phạm hành chính, tối đa 10 triệu đồng/vụ việc, với điều kiện thông tin trung thực, có căn cứ, và cơ quan thuế đã ra quyết định xử phạt dựa trên tin tố giác đó. Kênh tiếp nhận: eTax Mobile, Cổng dịch vụ công quốc gia, email/hệ thống điện tử của cơ quan thuế.

Với người bán hàng, đặc biệt là hộ kinh doanh, hai chính sách này đồng nghĩa với việc rủi ro bị phát hiện khi không xuất hóa đơn tăng lên đáng kể — nên xem đây là động lực để rà soát lại quy trình xuất hóa đơn ngay từ bây giờ.

Nhóm 6 — Lộ Trình Xóa Bỏ Hóa Đơn Giấy Đặt In

Từ 01/7/2026, hóa đơn đặt in do cơ quan thuế phát hành hết giá trị sử dụng và phải tiêu hủy theo thủ tục do Bộ Tài chính quy định. Riêng biên lai giấy (tự in/đặt in theo Nghị định 123/2020 cũ) có lộ trình lùi hơn: được tiếp tục sử dụng đến hết 31/12/2026, việc tiêu hủy bắt đầu từ 01/01/2027. Các tổ chức đang dùng biên lai giấy cần chủ động chuyển sang biên lai điện tử theo chuẩn dữ liệu mới trước mốc này.

Ứng Dụng Thực Tế — Kế Toán Nên Làm Gì Ngay?

• Rà soát lại quy trình xuất hóa đơn đặt cọc: nếu doanh nghiệp có nhận tiền đặt cọc (không chỉ riêng ngành dịch vụ tư vấn), cập nhật lại quy trình để không xuất hóa đơn nhầm tại thời điểm nhận cọc.
• Cập nhật mẫu thông báo sai sót: lưu sẵn Mẫu 04/SS-HĐĐT và Mẫu 01/BK-ĐCTT để xử lý nhanh khi phát hiện hóa đơn sai.
• Kiểm tra lại thông tin đăng ký thuế: đặc biệt là địa chỉ trụ sở (tránh đăng ký tại chung cư không được phép kinh doanh) để không rơi vào diện rủi ro cao.
• Với hộ kinh doanh nhiều điểm bán cùng mã số thuế: đảm bảo hóa đơn ghi rõ tên/mã/địa chỉ từng điểm kinh doanh theo mẫu mới.
• Theo dõi công văn hướng dẫn tiếp theo của Cục Thuế địa phương về sinh trắc học và “hóa đơn may mắn” trước khi tư vấn cụ thể cho khách hàng/doanh nghiệp.

Câu Hỏi Thường Gặp

Doanh nghiệp có bắt buộc áp dụng Nghị định 254 và Thông tư 91 ngay từ 01/7/2026 không?

Có. Cả hai văn bản đã có hiệu lực từ 01/7/2026 và thay thế hoàn toàn các văn bản cũ (Nghị định 123/2020, Nghị định 70/2025, Thông tư 32/2025).

Hóa đơn đặt in cũ còn tồn kho có dùng tiếp được không?

Hóa đơn đặt in do cơ quan thuế phát hành hết giá trị sử dụng từ 01/7/2026, phải tiêu hủy. Biên lai giấy còn được dùng đến hết 31/12/2026.

Nhận cọc thì có phải xuất hóa đơn ngay không?

Theo quy định mới, các khoản tiền mang bản chất đặt cọc bảo đảm thực hiện hợp đồng nói chung không phải xuất hóa đơn tại thời điểm nhận cọc, áp dụng cho mọi ngành nghề.

“Hóa đơn may mắn” có bắt buộc doanh nghiệp phải làm gì không?

Đây là chương trình do cơ quan thuế tổ chức để khuyến khích người tiêu dùng lấy hóa đơn, không phát sinh thủ tục bắt buộc riêng cho doanh nghiệp — nhưng gián tiếp làm tăng khả năng người mua yêu cầu xuất hóa đơn đầy đủ.

Xử lý hóa đơn sai sót có nhất thiết phải lập văn bản thỏa thuận không?

Chỉ bắt buộc khi người mua là tổ chức/doanh nghiệp. Với người mua là cá nhân, chỉ cần thông báo, không bắt buộc văn bản thỏa thuận.

Kết Luận

Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC mang đến loạt thay đổi thực chất trong quản lý hóa đơn điện tử: mở rộng đối tượng miễn xuất hóa đơn, linh hoạt hóa thời điểm lập hóa đơn, đơn giản hóa quy trình xử lý sai sót, siết chặt giám sát tuân thủ bằng công nghệ (sinh trắc học, dữ liệu dân cư) và cơ chế khuyến khích cộng đồng (hóa đơn may mắn, thưởng tố giác). Với người mới làm kế toán, nắm chắc các mốc thời gian và mẫu biểu mới là bước quan trọng để tránh sai sót khi tác nghiệp. Với các điểm còn chưa có hướng dẫn chi tiết, tốt nhất nên chờ công văn chính thức từ Cục Thuế thay vì tự suy diễn áp dụng.

Nguồn tham khảo: Nghị định 254/2026/NĐ-CP, Thông tư 91/2026/TT-BTC và các phân tích từ luatvietnam.vn, meinvoice.vn, amis.misa.vn.