Văn bản pháp luật mới tháng 10/2026: Kế toán cần biết gì?

Tháng 10/2026 có hơn 150 văn bản pháp luật mới có hiệu lực. Tin vui cho dân kế toán: không có văn bản nào sửa trực tiếp hóa đơn điện tử, thuế GTGT, TNDN hay TNCN. Nhưng vẫn có vài thay đổi “đi đường vòng” chạm tới sổ sách: truy xuất nguồn gốc thực phẩm, chứng từ điện tử hải quan, lệ phí trước bạ và trái phiếu doanh nghiệp. Bài này lọc sẵn những văn bản pháp luật mới tháng 10/2026 mà kế toán cần biết, kèm việc cần làm ngay.

Bảng tổng hợp văn bản đáng chú ý

1. Thuế – Phí – Lệ phí: chủ yếu là lệ phí trước bạ

• Bắc Ninh (lần 3), Cao Bằng, Cần Thơ cập nhật bảng giá tính lệ phí trước bạ ô tô, xe máy từ 01/10/2026.
• Vì sao kế toán cần quan tâm? Lệ phí trước bạ được cộng vào nguyên giá TSCĐ. Dùng bảng giá cũ → sai nguyên giá → sai khấu hao cả vòng đời tài sản.
• TP.HCM ban hành NQ 29/2026 về phí tham quan di tích, bảo tàng – nếu công ty tổ chức tham quan cho nhân viên, nhớ lấy chứng từ thu phí hợp lệ để hạch toán chi phí phúc lợi.

2. Hóa đơn, GTGT, TNDN, TNCN: kỳ này “yên ắng”

• Không có Nghị định/Thông tư mới về hóa đơn điện tử hay các sắc thuế chính có hiệu lực trong tháng 10/2026.
• Tuy vậy, cuối năm là mùa Công văn hướng dẫn quyết toán. Hãy theo dõi mục Công văn mới để không bị bất ngờ.

3. Kế toán – Tài chính doanh nghiệp

• TT 107/2026/TT-BTC hướng dẫn kế toán nghiệp vụ thi hành án dân sự – dành cho cơ quan thi hành án, DN chỉ cần biết để đối chiếu chứng từ khi có khoản phải thu/phải trả theo bản án.
• TT 138/2026/TT-BTC (hiệu lực 01/10/2026) thay TT 30/2023 và TT 76/2024, hướng dẫn đăng ký, lưu ký, giao dịch, công bố thông tin trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. DN đang có trái phiếu cần rà soát lịch công bố thông tin – theo báo chí, thông tin thay đổi phải cập nhật trong 10 ngày.

4. Truy xuất nguồn gốc thực phẩm – TT 11/2026/TT-BCT

• Nguyên tắc “một bước trước – một bước sau”: biết nguyên liệu đến từ ai và hàng bán đi cho ai.
• Thông tin bắt buộc: mã lô/mẻ, thành phần, bao bì; thông tin cơ sở sản xuất, kinh doanh; kết quả kiểm nghiệm; dữ liệu vận chuyển, phân phối.
• Dữ liệu lưu điện tử và phải cung cấp trong 24 giờ khi cơ quan quản lý yêu cầu.
• Lộ trình kết nối hệ thống Bộ Công Thương: cơ sở sản xuất từ 01/12/2026, cơ sở nhập khẩu từ 01/03/2027.
• Góc kế toán: phiếu nhập kho NVL, phiếu xuất kho thành phẩm, hóa đơn bán ra chính là “xương sống” dữ liệu truy xuất – mã lô trên chứng từ kho phải khớp với hệ thống truy xuất.

5. Doanh nghiệp FDI và hải quan điện tử

• NĐ 342/2026/NĐ-CP (hiệu lực 18/10/2026, thay NĐ 09/2018): làm rõ quyền xuất khẩu, nhập khẩu, phân phối và điều kiện cấp Giấy phép kinh doanh cho DN có vốn nước ngoài.
• Cụm NĐ 336/2026, TT 127/2026, TT 128/2026, QĐ 1434/QĐ-CHQ (hiệu lực 15/10/2026): chuẩn hóa một cửa quốc gia/ASEAN, định dạng chứng từ điện tử, giám sát tại cửa khẩu thông minh.
• Tờ khai hải quan là chứng từ gốc ghi nhận giá vốn hàng nhập khẩu và thuế GTGT khâu nhập khẩu – sai lệch định dạng có thể làm chậm thông quan và ảnh hưởng hồ sơ hoàn thuế.

6. Lao động – Tiền lương – Bảo hiểm

• Luật Thi đua, khen thưởng sửa đổi 2026 và NĐ 368/2026 có hiệu lực 01/10/2026. Tiền thưởng kèm danh hiệu thi đua theo pháp luật thi đua khen thưởng không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN – nhớ lưu quyết định khen thưởng.
• NĐ 364/2026: luật sư công tại DNNN có khoản hỗ trợ hằng tháng, chi cùng kỳ lương – cần đưa vào thu nhập tính thuế TNCN.
• QĐ 726/QĐ-BHXH: mức chi thù lao cho tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng BHXH, BHTN, BHYT.

Ứng dụng thực tế: checklist cho kế toán tháng 10/2026

• ✅ Cập nhật bảng giá LPTB mới vào checklist ghi nhận TSCĐ là xe ô tô, xe máy.
• ✅ DN thực phẩm: cùng QA/QC, kho rà soát mã lô trên chứng từ nhập – xuất, sẵn sàng kết nối trước 01/12/2026.
• ✅ DN XNK: làm việc với đại lý hải quan trước 15/10/2026, đối chiếu tờ khai – hóa đơn – sổ kế toán hàng tháng.
• ✅ DN FDI hoặc có đối tác FDI: rà soát phạm vi Giấy phép kinh doanh theo NĐ 342/2026.
• ✅ Lưu đủ quyết định khen thưởng để phân loại đúng thu nhập miễn/không chịu thuế TNCN.

Câu Hỏi Thường Gặp

Tháng 10/2026 có quy định mới về hóa đơn điện tử không?

Theo bản tin văn bản có hiệu lực tháng 10/2026, không có Nghị định/Thông tư mới sửa đổi hóa đơn điện tử. Tiếp tục áp dụng quy định hiện hành và theo dõi Công văn hướng dẫn.

Doanh nghiệp thương mại thực phẩm có phải kết nối truy xuất nguồn gốc ngay không?

Lộ trình kết nối theo TT 11/2026/TT-BCT: cơ sở sản xuất từ 01/12/2026, cơ sở nhập khẩu từ 01/03/2027. Nên chuẩn bị dữ liệu từ bây giờ.

Lệ phí trước bạ mới ảnh hưởng gì đến sổ sách?

Lệ phí trước bạ tính vào nguyên giá TSCĐ, nên bảng giá mới làm thay đổi nguyên giá và chi phí khấu hao của xe mua từ 01/10/2026 tại các địa phương điều chỉnh.

Kết Luận

Tháng 10/2026 không có “cú sốc” về thuế, nhưng kế toán giỏi là người thấy trước rủi ro gián tiếp: dữ liệu truy xuất, chứng từ hải quan, nguyên giá tài sản. Lưu lại checklist trên và luôn đối chiếu văn bản gốc trước khi áp dụng. Theo dõi ketoanstartup.com và ecostartupai.com để nhận bản tin pháp luật tiếp theo!

Nguồn: bản tin Thư Viện Pháp Luật (28/09/2026), Cổng TTĐT Chính phủ, báo chí chính thống.