Tuần qua, cộng đồng kế toán bàn tán sôi nổi về hai câu chuyện: (1) Cục Thuế phản hồi kiến nghị về hóa đơn điện tử (HĐĐT) trên sàn thương mại điện tử và cách tính thuế của hộ kinh doanh; (2) vụ khởi tố đường dây mua bán hóa đơn hơn 20 tỷ đồng ở Quảng Ngãi. Bài viết này tổng hợp, so sánh các ý kiến và đưa ra khuyến nghị thực hành — chưa phải kết luận chính thức của cơ quan thuế.
Bảng tổng hợp thông tin nổi bật
| Nội dung | Thông tin | Tình trạng |
|---|---|---|
| Nghị định 254/2026/NĐ-CP | Thay thế NĐ 123/2020, hiệu lực từ 01/07/2026; hộ kinh doanh doanh thu trên 1 tỷ phải dùng HĐĐT | Đã có hiệu lực |
| Kiến nghị giãn xuất HĐĐT trên sàn TMĐT đến hết 2026 | Cục Thuế ‘đang nghiên cứu giải pháp phù hợp’ (tin 23/09/2026) | Chưa có văn bản chính thức |
| Kiến nghị cho hộ doanh thu trên 3 tỷ chọn tính thuế theo doanh thu x suất | Hiện phải tính theo thu nhập tính thuế x thuế suất; Bộ Tài chính đang báo cáo xem xét sửa đổi | Chưa sửa đổi |
| Vụ mua bán hóa đơn Quảng Ngãi | Hơn 20 tỷ đồng, 3 bị can, giai đoạn 2021-2025 (tin 30/09/2026) | Đang tố tụng |
1. Hóa đơn điện tử với hộ kinh doanh: điều đã rõ
- Hộ, cá nhân kinh doanh doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm thuộc diện phải sử dụng HĐĐT theo NĐ 254/2026/NĐ-CP.
- Khi người mua không cung cấp thông tin, người bán ghi ‘Bán cho người tiêu dùng’ thay vì để trống.
- Một số ngành được xuất hóa đơn chậm tối đa 7 ngày (vận tải biển, quảng cáo số, bảo hiểm…); giao dịch ca đêm có thể xuất vào ngày làm việc kế tiếp.
- Có cơ chế thưởng người tiêu dùng tố giác không xuất hóa đơn (tối đa 10 triệu đồng, không quá 10% số tiền phạt).
Điểm còn tranh luận: sàn TMĐT
Nhóm bán hàng trên sàn kiến nghị giãn thời hạn vì vướng kết nối dữ liệu, đơn hàng nhỏ lẻ, hoàn/hủy nhiều. Ý kiến ngược lại cho rằng giãn kéo dài sẽ tạo bất bình đẳng với người bán truyền thống và khó quản lý doanh thu. Cục Thuế mới chỉ nói đang nghiên cứu — chưa có văn bản giãn hay miễn, nên khuyến nghị cứ tuân thủ quy định hiện hành.
2. Cách tính thuế hộ kinh doanh trên 3 tỷ đồng
Theo phản hồi, hộ doanh thu trên 3 tỷ chưa được chọn phương pháp doanh thu x suất mà phải tính theo thu nhập tính thuế (doanh thu trừ chi phí) x thuế suất. Điều này kéo theo yêu cầu: có sổ sách, chứng từ chi phí hợp lý, HĐĐT đầu vào.
| Quan điểm | Lập luận |
|---|---|
| Ủng hộ cho chọn doanh thu x suất | Đơn giản, hộ nhỏ thiếu kế toán, khó có đủ hóa đơn đầu vào |
| Giữ bắt buộc theo thu nhập | Phản ánh đúng lợi nhuận, công bằng hơn với hộ biên lợi nhuận thấp, khuyến khích minh bạch sổ sách |
Bộ Tài chính đang báo cáo xem xét sửa đổi, nên cần theo dõi văn bản chính thức trước khi thay đổi cách làm.
3. Cảnh báo: vụ mua bán hóa đơn Quảng Ngãi
Theo tin ngày 30/09/2026, cơ quan điều tra khởi tố 3 bị can (gồm một giám đốc và một kế toán trưởng) liên quan mua bán trái phép hóa đơn hơn 20 tỷ đồng giai đoạn 2021-2025 để hợp thức hóa hàng hóa không có chứng từ, hạch toán, kê khai và giảm thuế phải nộp. Tội danh: mua bán trái phép hóa đơn, trốn thuế. Bài học cho kế toán: kế toán trưởng cũng là đối tượng chịu trách nhiệm; hóa đơn phải đi kèm hợp đồng, thanh toán, giao nhận thực tế.
Ứng dụng thực tế
- Rà doanh thu: hộ gần ngưỡng 1 tỷ cần theo dõi doanh thu lũy kế (gồm cả bán trên sàn) để chuẩn bị HĐĐT.
- Hộ trên 3 tỷ: lập sổ kế toán, thu thập HĐĐT đầu vào, tách chi phí cá nhân và kinh doanh.
- Bán trên sàn: đối chiếu báo cáo doanh thu của sàn với sổ sách hàng tháng.
- Kiểm tra nhà cung cấp: tra cứu tình trạng hoạt động và đủ bộ hồ sơ (hợp đồng, chuyển khoản, giao nhận) trước khi nhận hóa đơn.
- Dùng AI hỗ trợ: có thể nhờ công cụ AI đối chiếu doanh thu sàn với sổ, nhưng luôn kiểm tra lại bằng văn bản gốc.
Câu hỏi thường gặp
Hộ kinh doanh doanh thu 800 triệu có phải dùng hóa đơn điện tử không?
Theo thông tin hiện có, ngưỡng bắt buộc là trên 1 tỷ đồng/năm; dưới ngưỡng cần đối chiếu hướng dẫn cụ thể và đề nghị cơ quan thuế nếu có vướng mắc.
Bán trên sàn TMĐT có được lùi thời hạn xuất hóa đơn không?
Hiện chưa có văn bản chính thức cho giãn; Cục Thuế đang nghiên cứu.
Hộ trên 3 tỷ có chọn được tính thuế theo doanh thu không?
Theo phản hồi, hiện chưa; đang trong quá trình báo cáo xem xét sửa đổi.
Kế toán có rủi ro gì khi nhận hóa đơn không rõ nguồn gốc?
Có thể bị loại chi phí, truy thu thuế, phạt và nặng hơn là bị xử lý hình sự như vụ việc nêu trên.
Kết luận
Thông điệp chính: quy định đang siết dần, kiến nghị chưa thành văn bản. Hãy tuân thủ quy định hiện hành, theo dõi văn bản mới của Bộ Tài chính/Cục Thuế và lưu đủ chứng từ. Nội dung bài mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chính thức. Nguồn: tin báo VietnamNet (23/09/2026), VTV (30/09/2026), MeInvoice về NĐ 254/2026.