Ở bài viết trước, chúng ta đã biết chi phí mục tiêu (target costing) là gì qua ví dụ đơn giản. Bài này đi sâu vào quy trình target costing gồm 5 bước mà các doanh nghiệp sản xuất thường áp dụng, kèm ví dụ số liệu chi tiết hơn cho một sản phẩm thực tế. Nội dung phù hợp với kế toán quản trị, chủ doanh nghiệp sản xuất hoặc bộ phận phát triển sản phẩm mới muốn kiểm soát chi phí ngay từ khâu thiết kế, thay vì chờ đến khi sản xuất xong mới biết lãi hay lỗ.
📋 Mục Lục Bài Viết
Quy Trình 5 Bước Áp Dụng Target Costing
Một chu trình target costing đầy đủ trong doanh nghiệp sản xuất thường gồm 5 bước:
- Bước 1 – Xác định giá bán mục tiêu: khảo sát thị trường, phân tích giá đối thủ và mức giá khách hàng sẵn sàng trả.
- Bước 2 – Xác định lợi nhuận mục tiêu: dựa trên chiến lược tài chính chung của công ty (ví dụ biên lợi nhuận gộp mục tiêu 25-30%).
- Bước 3 – Tính chi phí mục tiêu: lấy giá bán mục tiêu trừ lợi nhuận mục tiêu, ra mức chi phí tối đa cho phép.
- Bước 4 – So sánh với chi phí ước tính (drift cost): bộ phận kỹ thuật, mua hàng ước tính chi phí thực tế theo thiết kế hiện tại; nếu cao hơn chi phí mục tiêu, phát sinh “khoảng chênh lệch chi phí” (cost gap).
- Bước 5 – Value Engineering (thiết kế lại giá trị): rà soát từng bộ phận, nguyên vật liệu, quy trình để cắt giảm chi phí mà không làm giảm giá trị cảm nhận của khách hàng, cho đến khi chi phí thực tế bằng hoặc thấp hơn chi phí mục tiêu.
Ví Dụ Thực Tế: Áp Dụng Target Costing Cho Sản Phẩm Mới
Công ty Y sản xuất đồ gia dụng, dự định ra mắt máy xay sinh tố mini. Khảo sát thị trường cho thấy khách hàng chấp nhận mức giá 500.000 đồng/sản phẩm. Công ty đặt mục tiêu biên lợi nhuận gộp 30%, tức lợi nhuận mục tiêu = 500.000 × 30% = 150.000 đồng.
Chi phí mục tiêu = 500.000 − 150.000 = 350.000 đồng/sản phẩm.
Bộ phận kỹ thuật ước tính chi phí ban đầu theo bản thiết kế là 390.000 đồng, gồm: nguyên vật liệu 220.000 đồng, nhân công 90.000 đồng, chi phí chung phân bổ 80.000 đồng. Như vậy phát sinh khoảng chênh lệch (cost gap) 40.000 đồng cần cắt giảm.
Đội ngũ value engineering rà soát và đưa ra 3 phương án: đổi vật liệu vỏ nhựa loại rẻ hơn nhưng vẫn đạt tiêu chuẩn an toàn (tiết kiệm 18.000 đồng), tối ưu quy trình lắp ráp giảm thời gian nhân công (tiết kiệm 12.000 đồng), và đàm phán lại giá linh kiện động cơ với nhà cung cấp (tiết kiệm 10.000 đồng). Tổng tiết kiệm 40.000 đồng, đưa chi phí thực tế về đúng 350.000 đồng – khớp với chi phí mục tiêu ban đầu.
Target Costing Khác Kaizen Costing Thế Nào?
Nhiều người nhầm lẫn hai khái niệm này vì đều nhằm mục đích cắt giảm chi phí:
- Target Costing áp dụng ở giai đoạn thiết kế sản phẩm mới, trước khi sản xuất hàng loạt – mục tiêu là đưa chi phí về đúng mức cho phép ngay từ đầu.
- Kaizen Costing áp dụng ở giai đoạn sản phẩm đã sản xuất ổn định, tập trung cải tiến liên tục để tiếp tục giảm chi phí từng chút một qua từng kỳ, dù chi phí đã đạt mục tiêu ban đầu.
Nói cách khác, target costing trả lời câu hỏi “sản phẩm mới nên có chi phí bao nhiêu”, còn kaizen costing trả lời câu hỏi “làm sao để sản phẩm hiện tại rẻ hơn nữa mỗi năm”.
Câu Hỏi Thường Gặp
Value engineering có làm giảm chất lượng sản phẩm không?
Không nhất thiết. Mục tiêu của value engineering là loại bỏ chi phí không tạo ra giá trị cho khách hàng (ví dụ bao bì quá cầu kỳ), chứ không phải cắt giảm những tính năng khách hàng thực sự quan tâm.
Nếu sau value engineering vẫn không đạt chi phí mục tiêu thì sao?
Doanh nghiệp có thể xem xét lại giá bán mục tiêu hoặc lợi nhuận mục tiêu ban đầu, hoặc tạm hoãn ra mắt sản phẩm cho đến khi tìm được giải pháp cắt giảm chi phí phù hợp.
Target costing có áp dụng được cho ngành dịch vụ không?
Có, tuy phổ biến hơn trong sản xuất nhưng nguyên lý “giá bán thị trường trừ lợi nhuận mong muốn ra chi phí cho phép” vẫn áp dụng được cho việc thiết kế gói dịch vụ mới.
Kết Luận
Quy trình target costing gồm 5 bước giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí sản phẩm mới ngay từ khâu thiết kế, thay vì “chữa cháy” sau khi sản xuất. Nếu bạn chưa nắm khái niệm cơ bản, xem lại bài Chi phí mục tiêu (Target Costing) là gì? Ví dụ dễ hiểu. Xem thêm các chủ đề khác tại chuyên mục Kế toán quản trị.