Chỉ trong vài ngày cuối tháng 8/2026, hàng loạt văn bản thuế kế toán mới đã được ban hành và sắp có hiệu lực ngay từ đầu tháng 9/2026. Từ quy định xử phạt thử việc, xử phạt tài sản mã hóa, đến quy chế kiểm toán nội bộ và bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp kiểm toán viên — đây đều là những thay đổi mà kế toán trưởng, chủ doanh nghiệp cần nắm ngay để không bị động.
📋 Mục Lục Bài Viết
Bảng tổng hợp văn bản mới
| Số hiệu | Ngày hiệu lực | Trích yếu |
|---|---|---|
| Nghị định 284/2026/NĐ-CP | 01/09/2026 | Xử phạt vi phạm hành chính về tài sản mã hóa |
| Nghị định 283/2026/NĐ-CP | 10/09/2026 | Xử phạt VPHC lao động, BHXH, thử việc |
| Thông tư 110/2026/TT-BTC | 12/09/2026 | Bãi bỏ hàng loạt Thông tư, Quyết định về thuế |
| Thông tư 98/2026/TT-BTC | 01/09/2026 | Quy chế mẫu kiểm toán nội bộ khu vực công |
| Thông tư 76/2026/TT-BTC | 01/09/2026 | Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp kiểm toán viên |
Xử phạt vi phạm hành chính: thử việc và tài sản mã hóa
Nghị định 283/2026/NĐ-CP (hiệu lực 10/9/2026) siết chặt quy định về thử việc. Doanh nghiệp có thể bị phạt 500.000–1.000.000 đồng nếu thử việc với hợp đồng dưới 1 tháng hoặc không thông báo kết quả thử việc; phạt 2.000.000–5.000.000 đồng nếu thử việc quá 1 lần cho cùng một công việc, kéo dài quá thời gian thỏa thuận, trả lương thử việc dưới 85% mức lương chính thức, hoặc không ký hợp đồng chính thức khi thử việc đạt yêu cầu.
Song song đó, Nghị định 284/2026/NĐ-CP (hiệu lực 1/9/2026) quy định mức phạt 70–200 triệu đồng với tổ chức phát hành tài sản mã hóa vi phạm quy định sở hữu nước ngoài, công bố thông tin sai lệch hoặc chào bán không đúng điều kiện.
Quản lý thuế: rà soát văn bản bị bãi bỏ
Thông tư 110/2026/TT-BTC (hiệu lực 12/9/2026) bãi bỏ toàn bộ một số Thông tư, Quyết định của Bộ Tài chính trong lĩnh vực thuế. Đây là lúc kế toán cần rà soát lại danh mục văn bản đang áp dụng, tránh dẫn chiếu nhầm quy định đã hết hiệu lực khi lập báo cáo, tư vấn nội bộ hay giải trình với cơ quan thuế.
Kế toán – Kiểm toán: quy chế mới và bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp
Thông tư 98/2026/TT-BTC ban hành Quy chế mẫu về kiểm toán nội bộ áp dụng cho cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, có hiệu lực từ 1/9/2026. Đơn vị thuộc diện áp dụng cần khẩn trương xây dựng hoặc điều chỉnh quy chế theo mẫu mới.
Đáng chú ý hơn với các công ty kiểm toán độc lập: Thông tư 76/2026/TT-BTC (hiệu lực 1/9/2026) yêu cầu kiểm toán viên hành nghề phải mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp hoặc trích lập quỹ dự phòng rủi ro nghề nghiệp. Đây là điều kiện hành nghề mới, không tuân thủ có thể ảnh hưởng đến tư cách hành nghề.
Ứng dụng thực tế cho doanh nghiệp
- Cập nhật ngay danh mục văn bản thuế nội bộ theo Thông tư 110/2026/TT-BTC trước 12/9/2026.
- Phối hợp phòng Nhân sự rà soát toàn bộ hợp đồng thử việc đang hiệu lực, xử lý dứt điểm trước 10/9/2026.
- Nếu là đơn vị công lập: xây dựng Quy chế kiểm toán nội bộ theo mẫu Thông tư 98/2026/TT-BTC trước 1/9/2026.
- Nếu là công ty kiểm toán độc lập: quyết định phương án mua bảo hiểm hay trích lập quỹ dự phòng rủi ro trước 1/9/2026.
Câu hỏi thường gặp
Thông tư 110/2026/TT-BTC bãi bỏ những văn bản thuế nào?
Thông tư liệt kê cụ thể danh mục Thông tư, Quyết định bị bãi bỏ trong lĩnh vực thuế — doanh nghiệp nên tải văn bản gốc để đối chiếu chi tiết từng văn bản bị thay thế.
Mức phạt thử việc theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ khi nào?
Từ ngày 10/9/2026.
Kiểm toán viên hành nghề có bắt buộc mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp không?
Theo Thông tư 76/2026/TT-BTC, kiểm toán viên hành nghề hoặc doanh nghiệp kiểm toán độc lập được lựa chọn giữa mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp hoặc trích lập quỹ dự phòng rủi ro nghề nghiệp.
Kết luận
Giai đoạn đầu tháng 9/2026 chứng kiến nhiều thay đổi quan trọng về thuế, kế toán và kiểm toán. Kế toán trưởng và chủ doanh nghiệp nên chủ động rà soát các mốc hiệu lực nêu trên, cập nhật quy chế nội bộ và chuẩn bị hồ sơ tuân thủ sớm để tránh rủi ro bị xử phạt.