Chuỗi 26 chuẩn mực kế toán Việt Nam, khép lại ở VAS 30 – Lãi trên cổ phiếu, đã cung cấp nền tảng đầy đủ về hệ thống kế toán hiện hành. Nhưng VAS sẽ không tồn tại mãi ở dạng hiện tại: Bộ Tài chính đã phê duyệt đề án chuyển đổi VAS sang IFRS và xây dựng chuẩn mực báo cáo tài chính Việt Nam mới (VFRS) theo hướng hội tụ quốc tế. Bài viết này giúp bạn nắm lộ trình và những gì cần chuẩn bị.
📋 Mục Lục Bài Viết
Vì Sao Việt Nam Chuyển Đổi Từ VAS Sang IFRS/VFRS?
Ngày 16/03/2020, Bộ trưởng Bộ Tài chính ký quyết định phê duyệt Đề án áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính tại Việt Nam. Mục tiêu là nâng cao tính minh bạch, khả năng so sánh của báo cáo tài chính doanh nghiệp Việt Nam với quốc tế, hỗ trợ thu hút vốn đầu tư nước ngoài và góp phần vào mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.
VAS hiện hành được xây dựng dựa trên các phiên bản IAS/IFRS cũ, ban hành trong giai đoạn 2001–2005, nên còn khoảng cách so với IFRS hiện tại, đặc biệt ở các nội dung về công cụ tài chính, giá trị hợp lý và hợp nhất kinh doanh.
Các Giai Đoạn Trong Lộ Trình Áp Dụng IFRS
Giai đoạn chuẩn bị (2020–2024): Bộ Tài chính xây dựng đề án, đào tạo nguồn nhân lực, chuẩn bị điều kiện cần thiết và nghiên cứu xây dựng hệ thống VFRS trên nền tảng IFRS.
Giai đoạn tự nguyện áp dụng IFRS (2022–2025): Một số doanh nghiệp được lựa chọn tự nguyện lập báo cáo tài chính hợp nhất theo IFRS, gồm công ty mẹ của tập đoàn kinh tế Nhà nước, công ty niêm yết, công ty đại chúng quy mô lớn chưa niêm yết là công ty mẹ, và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).
Giai đoạn triển khai chính thức (từ năm 2025): Các đối tượng nêu trên bắt buộc lập báo cáo tài chính hợp nhất theo IFRS. Song song đó, phần lớn doanh nghiệp còn lại chuyển sang áp dụng VFRS – hệ chuẩn mực kế toán Việt Nam mới xây dựng theo hướng hội tụ với IFRS.
VFRS Là Gì? Khác Biệt Với VAS Hiện Hành
VFRS (Vietnamese Financial Reporting Standards) là hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam mới, xây dựng trên nền tảng IFRS nhưng điều chỉnh phù hợp với đặc điểm nền kinh tế, yêu cầu quản lý và trình độ doanh nghiệp trong nước. So với VAS hiện hành, VFRS được thiết kế để cập nhật các nội dung mà VAS còn thiếu hoặc chưa theo kịp thông lệ quốc tế, như ghi nhận công cụ tài chính theo giá trị hợp lý, đánh giá tổn thất tài sản và hợp nhất kinh doanh theo phương pháp mới nhất.
Theo lộ trình đã phê duyệt, VFRS áp dụng cho phần lớn thành phần kinh tế từ năm 2025, trừ nhóm doanh nghiệp bắt buộc áp dụng IFRS và doanh nghiệp siêu nhỏ không có nhu cầu áp dụng.
Doanh Nghiệp Nào Bắt Buộc, Doanh Nghiệp Nào Tự Nguyện?
Bắt buộc áp dụng IFRS: công ty mẹ của tập đoàn kinh tế Nhà nước, công ty niêm yết, công ty đại chúng quy mô lớn là công ty mẹ chưa niêm yết.
Tự nguyện áp dụng IFRS: doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), doanh nghiệp khác có nhu cầu và đủ nguồn lực triển khai.
Áp dụng VFRS: phần lớn doanh nghiệp Việt Nam còn lại, trừ doanh nghiệp siêu nhỏ được phép áp dụng chế độ kế toán đơn giản hơn.
Kế Toán Viên Cần Chuẩn Bị Gì?
Nắm chắc 26 chuẩn mực VAS hiện hành vẫn là nền tảng bắt buộc vì VFRS được xây dựng dựa trên VAS theo hướng hội tụ IFRS. Bên cạnh đó, kế toán viên nên chủ động tìm hiểu các chuẩn mực IFRS tương ứng (đặc biệt IFRS 9, IFRS 13, IFRS 15, IFRS 16), làm quen với khái niệm giá trị hợp lý thay vì giá gốc, và theo dõi các thông tư hướng dẫn chính thức của Bộ Tài chính khi VFRS được ban hành và áp dụng.
Câu Hỏi Thường Gặp
IFRS và VFRS có phải là một không?
Không. IFRS là chuẩn mực quốc tế áp dụng nguyên bản cho nhóm doanh nghiệp bắt buộc/tự nguyện. VFRS là chuẩn mực kế toán Việt Nam mới, xây dựng theo hướng IFRS nhưng điều chỉnh phù hợp với Việt Nam, áp dụng cho phần lớn doanh nghiệp còn lại.
VAS có bị bãi bỏ hoàn toàn không?
VAS hiện hành sẽ được thay thế dần bởi VFRS theo lộ trình của Bộ Tài chính, nhưng nguyên tắc cốt lõi của nhiều chuẩn mực VAS vẫn được kế thừa trong VFRS.
Doanh nghiệp nhỏ có cần quan tâm đến IFRS ngay bây giờ không?
Doanh nghiệp nhỏ chưa thuộc diện bắt buộc nên chưa cần áp dụng ngay, nhưng nên theo dõi lộ trình VFRS vì đây sẽ là chuẩn mực áp dụng chính thức cho phần lớn doanh nghiệp trong thời gian tới.
Kết Luận
Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng từ VAS sang IFRS/VFRS. Việc nắm vững toàn bộ 26 chuẩn mực VAS hiện hành – như chuỗi bài viết từ VAS 01 đến VAS 30 trên Ketoan Startup đã trình bày – chính là bước chuẩn bị cần thiết trước khi tiếp cận VFRS và IFRS trong tương lai gần. Đón đọc các bài viết tiếp theo để cập nhật chi tiết từng chuẩn mực IFRS quan trọng nhất đối với kế toán viên Việt Nam.