Giảm 30% thuế TNDN, TNCN 2026–2027: Điều kiện và cách kê khai

Từ cuối tháng 10/2026, giảm 30% thuế thu nhập không còn là tin “sắp có” mà đã có hướng dẫn cụ thể. Doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh có doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm được giảm 30% thuế TNDN hoặc TNCN phải nộp cho kỳ tính thuế 2026 và 2027. Điểm hay nhất: khoản giảm được trừ ngay ở từng kỳ kê khai, tạm nộp, không phải chờ đến cuối năm. Nhưng cũng có vài cái bẫy về cách tính doanh thu và rủi ro khi vượt ngưỡng. Bài này phân tích theo góc nhìn kế toán thực hành, để bạn biết cần làm gì ngay.

Lưu ý: bài tổng hợp từ các nguồn báo chí chính thống ngày 30–31/10/2026 (liệt kê cuối bài). Trước khi áp dụng, hãy đối chiếu với văn bản gốc của Nghị định 398.

Tóm tắt nhanh chính sách giảm 30% thuế

Con số 81,1% doanh nghiệp cho thấy đây là chính sách phủ rất rộng: phần lớn doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ, nên phần lớn kế toán sẽ phải xử lý chính sách này trong hồ sơ thuế của mình.

Ai được giảm 30% thuế?

Theo nội dung báo chí dẫn Nghị định 398, đối tượng gồm:

• Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (cá nhân cư trú, gồm người đăng ký hộ kinh doanh và người được thành viên hộ ủy quyền làm đại diện): giảm 30% thuế TNCN.
• Doanh nghiệp: giảm 30% thuế TNDN.
• Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, đơn vị sự nghiệp và tổ chức khác có thu nhập từ sản xuất, kinh doanh.
• Tổ chức, cá nhân khấu trừ, khai thay, nộp thay: được giảm 30% số thuế TNCN tính trên phần doanh thu kê khai thay, nếu đáp ứng điều kiện doanh thu.

Ngoại lệ: doanh nghiệp chia, tách

Doanh nghiệp hình thành từ việc chia, tách sau ngày 24/8/2026 sẽ không được giảm nếu tổng doanh thu của các pháp nhân sau chia, tách vượt 10 tỷ đồng/năm. Quy định này chặn cách “xẻ nhỏ” doanh nghiệp để lọt dưới ngưỡng. Nếu bạn đang tư vấn tách pháp nhân thời điểm này, hãy tính tổng doanh thu cả nhóm trước khi kỳ vọng được giảm.

Ngưỡng 10 tỷ đồng: những khoản nào được tính vào doanh thu?

Đây là chỗ kế toán dễ vấp nhất. Theo nội dung báo chí, doanh thu xét điều kiện không chỉ là tiền bán hàng, cung cấp dịch vụ mà còn gồm:

• Doanh thu hoạt động tài chính (lãi tiền gửi, lãi cho vay, chênh lệch tỷ giá…).
• Thu nhập khác (thanh lý tài sản, tiền phạt, được bồi thường…).
• Doanh thu của chi nhánh, đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp, phải cộng gộp.

Cách xác định doanh thu theo Nghị định 68/2026 (theo bài báo dẫn). Với doanh nghiệp có đơn vị phụ thuộc, nên lấy số liệu trên báo cáo tài chính tổng hợp để theo dõi.

Hệ quả thực tế: một doanh nghiệp có doanh thu bán hàng 9,6 tỷ nhưng có thêm 0,6 tỷ lãi tiền gửi và thu nhập khác sẽ có tổng doanh thu 10,2 tỷ, tức vượt ngưỡng. Con số này dùng để minh họa, nhưng tình huống tương tự rất dễ xảy ra ở doanh nghiệp có tiền nhàn rỗi hoặc có thanh lý tài sản cuối năm.

Cách tính khoản giảm 30%

Khoản giảm tính trên số thuế phải nộp, không phải trên thu nhập chịu thuế. Với doanh nghiệp đang hưởng ưu đãi thuế khác, 30% được tính trên số thuế còn phải nộp sau khi đã trừ các ưu đãi đó.

Ví dụ 1 (theo bài VnExpress)

Doanh nghiệp sau ưu đãi thuế còn phải nộp 100 triệu đồng thuế TNDN thì được giảm thêm 30 triệu đồng, chỉ còn nộp 70 triệu đồng.

Ví dụ 2 (minh họa của ketoanstartup.com, số liệu giả định)

Theo báo chí, mức 30% tính trên toàn bộ số thuế, không phân biệt phương pháp tính thuế.

Cách kê khai theo từng đối tượng

Nói gọn: doanh nghiệp tự tính, tự giảm khi tạm nộp, không cần xin phê duyệt. Đổi lại, trách nhiệm theo dõi doanh thu thuộc về doanh nghiệp.

Rủi ro lớn nhất: doanh thu vượt 10 tỷ giữa năm

Chính sách xét theo doanh thu cả năm, nhưng bạn tạm nộp theo quý. Vì vậy phải dự báo trước. Quy định xử lý khi vượt ngưỡng theo báo chí như sau:

• Phải kê khai điều chỉnh ngay trong kỳ có doanh thu lũy kế từ đầu năm vượt 10 tỷ.
• Hộ kinh doanh, cá nhân: nộp lại toàn bộ khoản đã giảm; số thuế nộp bổ sung này không bị tính tiền chậm nộp cho đến hạn khai thuế của kỳ phát sinh vượt ngưỡng.
• Doanh nghiệp: phải nộp đủ phần thuế còn thiếu; tiền chậm nộp xử lý theo quy định quản lý thuế.

Điểm khác nhau về tiền chậm nộp giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp là chi tiết kế toán nên ghi nhớ. Doanh nghiệp vượt ngưỡng mà phát hiện muộn có thể phải chịu thêm tiền chậm nộp.

Đáng chú ý: vượt ngưỡng là mất toàn bộ khoản giảm của cả năm, không phải chỉ mất phần doanh thu vượt. Một doanh nghiệp doanh thu 10,1 tỷ có thể nộp nhiều thuế hơn doanh nghiệp doanh thu 9,9 tỷ với cùng mức lợi nhuận. Hãy hiểu đây là phân tích của chúng tôi dựa trên cơ chế “nộp lại khoản đã giảm” mà báo chí nêu.

6 việc kế toán nên làm ngay

1. Lập bảng theo dõi doanh thu lũy kế theo tháng gồm cả doanh thu tài chính, thu nhập khác và các đơn vị phụ thuộc, so với ngưỡng 10 tỷ.
2. Dự báo doanh thu cả năm 2026 và 2027, đặc biệt các khoản bất thường cuối năm như thanh lý tài sản, hoàn nhập dự phòng, lãi tiền gửi lớn.
3. Rà lại các quý đã tạm nộp. Nếu quý 3/2026 đã nộp mà chưa trừ khoản giảm, hãy xem phương án điều chỉnh hoặc xác định khi quyết toán, và tính ngay khoản giảm vào kỳ tạm nộp quý 4.
4. Soát lại các phương án chia, tách pháp nhân sau 24/8/2026 để tránh mất quyền được giảm.
5. Lưu hồ sơ căn cứ xác định doanh thu và bảng tính khoản giảm, phòng khi cơ quan thuế kiểm tra.
6. Hạch toán khoản giảm: về bản chất là giảm số thuế TNDN phải nộp, nên phản ánh vào chi phí thuế TNDN hiện hành. Đây là cách hiểu của chúng tôi, cần chờ hướng dẫn kế toán chính thức nếu có.

Với hộ kinh doanh, hãy chuẩn bị mẫu kê khai khoản giảm kèm hồ sơ khai thuế của kỳ tới, và theo dõi sát doanh thu lũy kế từ đầu năm.

Những điểm cần đối chiếu thêm

• Ngày ban hành và hiệu lực: bài VnExpress nêu Nghị định 398 ban hành ngày 30/10 nhưng có hiệu lực từ 29/10 và không giải thích sự chênh lệch này. Dân trí cũng ghi hiệu lực từ 29/10. Hãy đối chiếu bản gốc trên cổng thông tin pháp luật để biết chính xác.
• Hướng dẫn hạch toán và mẫu biểu chi tiết: báo chí chưa đề cập đầy đủ; cần theo dõi thông báo của cơ quan thuế.
• Chính sách mang tính tình thế: áp dụng hai năm 2026–2027, không phải ưu đãi lâu dài. Đừng xây kế hoạch tài chính dựa trên khoản giảm này sau 2027.

Câu Hỏi Thường Gặp

Giảm 30% có áp dụng cho thuế GTGT không?

Không. Chính sách chỉ áp dụng cho thuế TNDN và thuế TNCN.

Doanh thu đúng 10 tỷ đồng có được giảm không?

Điều kiện là doanh thu “không quá 10 tỷ đồng”, nên mức đúng 10 tỷ vẫn thuộc diện được giảm. Vượt dù chỉ một đồng thì mất quyền giảm.

Doanh nghiệp đang hưởng ưu đãi thuế suất thì có được giảm thêm không?

Có. Khoản 30% tính trên số thuế còn phải nộp sau khi đã trừ các ưu đãi khác.

Tôi chưa trừ khoản giảm khi tạm nộp thì sao?

Có thể khai bổ sung, điều chỉnh hoặc xác định khi quyết toán thuế năm. Nếu nộp thừa theo phương pháp tính trên doanh thu thì được bù trừ hoặc hoàn trả.

Doanh thu tài chính có tính vào ngưỡng 10 tỷ không?

Có. Doanh thu xét điều kiện gồm bán hàng, cung cấp dịch vụ, doanh thu tài chính và thu nhập khác.

Công ty mới tách từ công ty mẹ có được giảm không?

Chỉ khi tổng doanh thu của các pháp nhân sau chia, tách không vượt 10 tỷ đồng/năm (với trường hợp chia, tách sau 24/8/2026).

Kết Luận

Giảm 30% thuế thu nhập là hỗ trợ thực chất: doanh nghiệp tự tính khi tạm nộp, hộ kinh doanh kê khai cùng hồ sơ thuế. Nhưng giá trị của chính sách nằm ở việc không để doanh thu lỡ vượt 10 tỷ và tính đủ các khoản doanh thu ngoài bán hàng. Hãy lập bảng theo dõi doanh thu lũy kế ngay hôm nay.

Muốn học cách đọc hiểu văn bản thuế mới và dùng AI để theo dõi doanh thu, tờ khai, mời bạn xem các khóa học miễn phí tại ecostartupai.com. Cần kế toán trưởng thuê ngoài, tư vấn thuế: mrluc.vn.

Nguồn tham khảo:

• VnExpress: Doanh nghiệp, hộ kinh doanh được giảm 30% thuế từng kỳ kê khai
• Dân trí: Hướng dẫn giảm 30% thuế cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp doanh thu không quá 10 tỷ đồng
• VnBusiness: Từ hôm nay (24/8) giảm 30% thuế cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp