Một máy móc mua 3 năm trước với giá 1 tỷ đồng, nay công nghệ đã lạc hậu và không còn tạo ra dòng tiền như kỳ vọng – giá trị ghi sổ liệu có còn phản ánh đúng thực tế? Đây chính là vấn đề mà IAS 36 là gì giải quyết. IAS 36 – Impairment of Assets là chuẩn mực kế toán quốc tế yêu cầu doanh nghiệp kiểm tra và ghi nhận khoản lỗ khi giá trị ghi sổ của tài sản cao hơn giá trị có thể thu hồi thực tế. Bài viết giải thích IAS 36 đơn giản, dễ áp dụng cho người mới bắt đầu.
📋 Mục Lục Bài Viết
IAS 36 Là Gì? Khi Nào Cần Đánh Giá Tổn Thất
IAS 36 áp dụng cho hầu hết các loại tài sản dài hạn như tài sản cố định hữu hình (IAS 16), tài sản vô hình (IAS 38), lợi thế thương mại phát sinh khi hợp nhất kinh doanh… (trừ hàng tồn kho, tài sản tài chính và một số tài sản đã có chuẩn mực riêng xử lý tổn thất).
Vào cuối mỗi kỳ báo cáo, doanh nghiệp phải xem xét có dấu hiệu tổn thất hay không, ví dụ: giá trị thị trường của tài sản giảm mạnh bất thường, công nghệ lạc hậu, tài sản hư hỏng vật lý, hoạt động kinh doanh liên quan sa sút, hoặc lãi suất thị trường tăng làm giảm giá trị hiện tại của dòng tiền tương lai. Nếu có dấu hiệu, doanh nghiệp phải ước tính giá trị có thể thu hồi của tài sản đó.
Cách Xác Định Giá Trị Có Thể Thu Hồi Và Ghi Nhận Lỗ
Giá trị có thể thu hồi (recoverable amount) là giá trị lớn hơn giữa hai con số: (1) giá trị hợp lý trừ chi phí bán, và (2) giá trị sử dụng – tức giá trị hiện tại của các dòng tiền tương lai ước tính thu được từ việc tiếp tục sử dụng tài sản.
Nếu giá trị ghi sổ > giá trị có thể thu hồi, phần chênh lệch được ghi nhận là lỗ tổn thất tài sản vào báo cáo kết quả kinh doanh (hoặc giảm quỹ đánh giá lại nếu tài sản đang áp dụng mô hình đánh giá lại theo IAS 16).
Ví dụ minh họa: Máy móc của công ty Y có giá trị ghi sổ 600 triệu đồng. Do công nghệ lạc hậu, công ty ước tính giá trị hợp lý trừ chi phí bán là 380 triệu đồng, còn giá trị sử dụng (dòng tiền tương lai chiết khấu) là 420 triệu đồng. Giá trị có thể thu hồi = MAX(380, 420) = 420 triệu đồng. Vì 600 triệu > 420 triệu, công ty ghi nhận lỗ tổn thất = 600 – 420 = 180 triệu đồng.
Câu Hỏi Thường Gặp
IAS 36 có áp dụng cho hàng tồn kho không?
Không. Hàng tồn kho được xử lý theo IAS 2 với nguyên tắc giá thấp hơn giữa giá gốc và giá trị thuần có thể thực hiện được, không thuộc phạm vi IAS 36.
Lỗ tổn thất tài sản có được hoàn nhập không?
Có, trừ lợi thế thương mại (goodwill) – khoản lỗ tổn thất goodwill không bao giờ được hoàn nhập. Với các tài sản khác, nếu dấu hiệu tổn thất không còn hoặc giảm bớt ở kỳ sau, doanh nghiệp có thể hoàn nhập một phần lỗ đã ghi nhận, nhưng không vượt quá giá trị ghi sổ nếu chưa từng bị tổn thất.
Kế toán Việt Nam (VAS) có quy định tương tự IAS 36 không?
VAS hiện chưa có chuẩn mực riêng đầy đủ về tổn thất tài sản như IAS 36 – đây là một trong những khoảng cách đáng chú ý giữa hai hệ thống khi doanh nghiệp Việt Nam chuyển đổi báo cáo sang IFRS.
Kết Luận
IAS 36 đảm bảo tài sản trên báo cáo tài chính không bị trình bày cao hơn giá trị thực tế có thể thu hồi, giúp người đọc báo cáo có cái nhìn trung thực về sức khỏe tài sản doanh nghiệp. Điểm cần nhớ: theo dõi dấu hiệu tổn thất mỗi kỳ, so sánh giá trị ghi sổ với giá trị có thể thu hồi (lấy giá trị lớn hơn giữa giá hợp lý trừ chi phí bán và giá trị sử dụng), và lưu ý riêng lỗ tổn thất goodwill không được hoàn nhập.
Đây là bài thứ hai trong cặp bài đăng hôm nay của chuỗi Chuẩn Mực Kế Toán Quốc Tế, tiếp nối bài IAS 16 – Tài sản cố định hữu hình theo IFRS. Bạn cũng có thể xem thêm các bài viết khác trong chuyên mục Kế toán quốc tế.