Sau khi ghi nhận và khấu hao tài sản cố định theo IAS 16, doanh nghiệp còn phải kiểm tra định kỳ xem giá trị ghi sổ của tài sản có còn phản ánh đúng thực tế hay không. Đây chính là vai trò của IAS 36 – Tổn thất tài sản (Impairment of Assets): đảm bảo tài sản không bị ghi nhận cao hơn giá trị có thể thu hồi được. Bài viết này giải thích IAS 36 bằng ví dụ số liệu đơn giản, tiếp nối bài IAS 16 – Tài sản cố định hữu hình.
📋 Mục Lục Bài Viết
IAS 36 Là Gì Và Khi Nào Cần Kiểm Tra Tổn Thất?
IAS 36 áp dụng cho hầu hết các tài sản dài hạn (tài sản cố định hữu hình, tài sản vô hình, lợi thế thương mại…), trừ hàng tồn kho, tài sản tài chính và một số tài sản đã có chuẩn mực riêng điều chỉnh.
Doanh nghiệp phải đánh giá vào cuối mỗi kỳ báo cáo xem có dấu hiệu tổn thất hay không, ví dụ: giá trị thị trường của tài sản giảm mạnh bất thường, công nghệ/thị trường thay đổi bất lợi, tài sản bị hư hỏng hoặc hiệu suất kinh doanh thấp hơn dự kiến. Riêng lợi thế thương mại và tài sản vô hình có thời gian sử dụng không xác định phải kiểm tra tổn thất hàng năm, bất kể có dấu hiệu hay không.
Cách Xác Định Và Ghi Nhận Khoản Tổn Thất
Khi có dấu hiệu tổn thất, doanh nghiệp so sánh giá trị ghi sổ với giá trị có thể thu hồi (recoverable amount) — là giá trị cao hơn giữa: (1) giá trị hợp lý trừ chi phí bán, và (2) giá trị sử dụng (giá trị hiện tại của dòng tiền tương lai ước tính từ việc tiếp tục sử dụng tài sản).
Ví dụ: Máy sản xuất ở bài IAS 16 có giá trị ghi sổ hiện tại là 650 triệu đồng (sau khấu hao). Do thị trường sản phẩm suy giảm, công ty ước tính: giá bán tài sản trừ chi phí bán = 480 triệu; giá trị sử dụng (dòng tiền tương lai chiết khấu) = 520 triệu. Giá trị có thể thu hồi = max(480, 520) = 520 triệu.
Vì giá trị ghi sổ (650 triệu) > giá trị có thể thu hồi (520 triệu), công ty phải ghi nhận khoản lỗ tổn thất = 650 – 520 = 130 triệu đồng vào chi phí trong kỳ, đồng thời giảm giá trị ghi sổ của tài sản xuống còn 520 triệu.
Câu Hỏi Thường Gặp
Khoản lỗ tổn thất có được hoàn nhập không?
Có, trừ lợi thế thương mại. Nếu sau này có dấu hiệu cho thấy tổn thất đã giảm hoặc không còn, doanh nghiệp được hoàn nhập, nhưng giá trị ghi sổ sau hoàn nhập không được vượt quá giá trị ghi sổ (đã trừ khấu hao) nếu như không ghi nhận tổn thất trước đó.
VAS có chuẩn mực tương đương IAS 36 không?
Việt Nam hiện chưa có chuẩn mực riêng biệt tương đương IAS 36 cho việc kiểm tra tổn thất tài sản một cách hệ thống — đây là một trong những khoảng cách đáng chú ý giữa VAS và IFRS mà doanh nghiệp cần lưu ý khi chuyển đổi báo cáo.
Kết Luận
IAS 36 là công cụ quan trọng giúp báo cáo tài chính phản ánh đúng giá trị thực của tài sản, tránh tình trạng tài sản bị “ghi khống” cao hơn thực tế. Xem lại bài trước: IAS 16 – Tài sản cố định hữu hình. Khám phá thêm các bài viết khác trong chuyên mục Kế toán quốc tế.