IFRS là gì? IFRS (International Financial Reporting Standards) là bộ chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế do Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB) ban hành, hiện được hơn 140 quốc gia áp dụng để thống nhất cách lập và trình bày báo cáo tài chính giữa các doanh nghiệp trên toàn cầu. Với người mới học kế toán, IFRS nghe có vẻ “hàn lâm”, nhưng bản chất chỉ là một bộ luật chơi chung giúp nhà đầu tư ở bất kỳ đâu cũng đọc hiểu được báo cáo tài chính của công ty ở nước khác. Bài viết này giúp bạn nắm tổng quan về IFRS trước khi đi vào từng chuẩn mực cụ thể trong các bài tiếp theo.
📋 Mục Lục Bài Viết
IFRS Là Gì? Định Nghĩa Và Nguồn Gốc Ra Đời
IFRS là hệ thống chuẩn mực kế toán được xây dựng với mục tiêu tạo ra một “ngôn ngữ kế toán” chung, giúp báo cáo tài chính của doanh nghiệp ở các quốc gia khác nhau có thể so sánh được với nhau.
Trước năm 2001, hệ thống này mang tên IAS (International Accounting Standards) do một tổ chức tiền thân là IASC (International Accounting Standards Committee) ban hành từ năm 1973. Từ năm 2001, IASC được tái cơ cấu thành IASB (International Accounting Standards Board) và các chuẩn mực mới ban hành từ thời điểm này được gọi là IFRS. Nhiều chuẩn mực IAS cũ vẫn còn hiệu lực song song, chỉ những chuẩn mực nào bị thay thế mới không còn áp dụng.
Ví dụ dễ hình dung: Công ty X ở Việt Nam muốn gọi vốn từ một quỹ đầu tư tại Singapore. Nếu báo cáo tài chính của Công ty X được lập theo IFRS, nhà đầu tư Singapore có thể đọc hiểu ngay mà không cần “dịch” lại theo chuẩn mực Việt Nam.
IASB Là Ai? Cơ Quan Ban Hành Và Giám Sát IFRS
IASB (International Accounting Standards Board) là cơ quan độc lập trực thuộc tổ chức phi lợi nhuận IFRS Foundation, có trụ sở tại London (Anh). IASB chịu trách nhiệm:
– Ban hành các chuẩn mực IFRS mới.
– Sửa đổi, cập nhật các chuẩn mực hiện hành cho phù hợp thực tiễn kinh doanh.
– Ban hành các hướng dẫn diễn giải (Interpretations) thông qua Ủy ban IFRIC khi có tình huống thực tế chưa rõ cách áp dụng.
Khác với một số quốc gia có cơ quan nhà nước trực tiếp ban hành chuẩn mực kế toán (như Bộ Tài chính Việt Nam ban hành VAS), IFRS do một tổ chức nghề nghiệp quốc tế độc lập xây dựng, sau đó từng quốc gia tự quyết định áp dụng toàn bộ, áp dụng một phần, hoặc chỉ tham chiếu khi xây dựng chuẩn mực nội địa.
Bộ Chuẩn Mực IFRS Gồm Những Gì?
Khi nói “hệ thống IFRS”, thực chất bộ chuẩn mực này bao gồm 3 nhóm văn bản:
1. Các chuẩn mực IAS còn hiệu lực (ban hành trước 2001): ví dụ IAS 1 (Trình bày báo cáo tài chính), IAS 2 (Hàng tồn kho), IAS 7 (Lưu chuyển tiền tệ), IAS 16 (TSCĐ hữu hình), IAS 36 (Suy giảm giá trị tài sản)…
2. Các chuẩn mực IFRS mới (ban hành từ 2001): ví dụ IFRS 9 (Công cụ tài chính), IFRS 15 (Doanh thu), IFRS 16 (Thuê tài sản), IFRS 3 (Hợp nhất kinh doanh)…
3. Các hướng dẫn diễn giải SIC và IFRIC đi kèm để làm rõ cách áp dụng trong tình huống cụ thể.
Bạn không cần học thuộc toàn bộ cùng lúc – cách tiếp cận thực tế là học từng chuẩn mực theo nhóm chủ đề liên quan (tài sản, doanh thu, báo cáo…), điều mà chuỗi bài này sẽ lần lượt trình bày.
Vì Sao Doanh Nghiệp Việt Nam Cần Quan Tâm Đến IFRS?
Việt Nam hiện áp dụng Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) là chính, nhưng IFRS ngày càng quan trọng vì các lý do thực tế sau:
– Bộ Tài chính đã ban hành lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam, khuyến khích áp dụng tự nguyện giai đoạn đầu với một số doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp niêm yết, công ty có vốn đầu tư nước ngoài, trước khi mở rộng bắt buộc theo lộ trình.
– Doanh nghiệp có công ty mẹ ở nước ngoài, hoặc muốn gọi vốn/niêm yết quốc tế, thường phải lập thêm báo cáo tài chính theo IFRS song song với VAS.
– Nhiều tập đoàn đa quốc gia yêu cầu công ty con tại Việt Nam báo cáo số liệu theo IFRS để hợp nhất báo cáo toàn cầu.
Vì vậy, dù chưa bắt buộc với đa số doanh nghiệp nhỏ, việc nắm được logic cơ bản của IFRS vẫn là một lợi thế nghề nghiệp rõ rệt cho người làm kế toán – tài chính.
Câu Hỏi Thường Gặp
IFRS và IAS khác nhau thế nào?
IAS là các chuẩn mực ban hành trước năm 2001 bởi IASC (tổ chức tiền thân của IASB), còn IFRS là các chuẩn mực mới hơn, ban hành từ năm 2001 trở đi bởi IASB. Nhiều IAS cũ vẫn còn hiệu lực song song với các IFRS mới, trừ khi đã bị một IFRS thay thế hoàn toàn.
Doanh nghiệp Việt Nam có bắt buộc áp dụng IFRS không?
Chưa bắt buộc với toàn bộ doanh nghiệp. Theo lộ trình của Bộ Tài chính, một số doanh nghiệp niêm yết, có vốn nước ngoài hoặc công ty mẹ – con quy mô lớn được khuyến khích áp dụng tự nguyện trước khi mở rộng phạm vi bắt buộc.
Học IFRS có cần biết VAS trước không?
Không bắt buộc, nhưng nên biết VAS trước vì nhiều nguyên tắc của VAS được xây dựng dựa trên tinh thần của IAS/IFRS phiên bản cũ hơn, giúp bạn dễ so sánh và học nhanh hơn.
Kết Luận
IFRS là bộ chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế giúp thống nhất cách trình bày báo cáo tài chính trên toàn cầu, do IASB ban hành và ngày càng có ảnh hưởng lớn đến doanh nghiệp Việt Nam có yếu tố quốc tế. Sau bài tổng quan này, bạn có thể đọc tiếp bài IAS 1 – chuẩn mực đầu tiên trong chuỗi để hiểu cách một báo cáo tài chính theo IFRS được trình bày cụ thể ra sao.
Bạn cũng có thể tham khảo thêm các bài đã đăng trong chuỗi Kế toán quốc tế: IAS 2 – Hàng tồn kho, IAS 7 – Lưu chuyển tiền tệ, IAS 16 – TSCĐ hữu hình và IAS 36 – Suy giảm giá trị tài sản, hoặc xem toàn bộ chuyên mục tại Kế toán quốc tế.