Trong tuần từ 22-24/8/2026, Thư Viện Pháp Luật ghi nhận một loạt văn bản đáng chú ý cho dân thuế – kế toán: Quyết định 1161/QĐ-CT ban hành quy trình kiểm tra thuế mới tại trụ sở doanh nghiệp (hiệu lực ngay), cùng hai Thông tư của Bộ Tài chính hướng dẫn áp dụng Chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS) và chế độ kế toán vay – trả nợ Chính phủ (hiệu lực từ 01/01/2027). Bài viết tổng hợp nhanh, dễ hiểu để bạn không bỏ lỡ điểm nào quan trọng.
📋 Mục Lục Bài Viết
Tổng Quan Các Văn Bản Mới
| Số hiệu | Ngày BH → Hiệu lực | Nội dung chính |
|---|---|---|
| QĐ 1161/QĐ-CT | 14/08/2026 → 14/08/2026 | Quy trình kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế |
| TT 118/2026/TT-BTC | 18/08/2026 → 01/01/2027 | Đối tượng, phạm vi áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán (IFRS) |
| TT 119/2026/TT-BTC | 18/08/2026 → 01/01/2027 | Chế độ kế toán vay, trả nợ của Chính phủ, chính quyền địa phương |
| NĐ 335/2026/NĐ-CP | 21/08/2026 → 05/10/2026 | Tăng mức chuẩn trợ giúp xã hội lên 540.000 đồng/tháng |
Quy Trình Kiểm Tra Thuế 2026 Theo Quyết Định 1161/QĐ-CT
Đây là văn bản có tác động tức thời nhất vì đã có hiệu lực từ ngày ký. Quy trình kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế gồm 5 bước: công bố quyết định kiểm tra, thực hiện kiểm tra tại trụ sở, lập biên bản kiểm tra, xử lý kết quả và theo dõi đôn đốc sau kiểm tra.
- Thời hạn kiểm tra: tối đa 20 ngày (gia hạn 1 lần không quá 20 ngày); doanh nghiệp có giao dịch liên kết tối đa 40 ngày (gia hạn 1 lần không quá 40 ngày); trường hợp cần trao đổi thông tin với cơ quan thuế nước ngoài có thể kéo dài tới 2 năm.
- Dữ liệu điện tử: doanh nghiệp làm kế toán trên máy tính phải cung cấp dữ liệu đọc được bằng phần mềm văn phòng thông dụng, không bắt buộc in giấy.
- Mốc thời gian quan trọng nhất: chậm cung cấp hồ sơ quá 6 giờ làm việc kể từ khi nhận yêu cầu, hoặc cung cấp không đầy đủ/chính xác sẽ bị lập biên bản vi phạm hành chính theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP).
- Biên bản vi phạm vẫn có hiệu lực dù người nộp thuế vắng mặt hoặc không ký, miễn có chữ ký Trưởng đoàn kiểm tra cùng đại diện chính quyền xã/phường hoặc người chứng kiến.
Với mốc 6 giờ làm việc rất ngắn, kế toán trưởng nên chủ động chuẩn bị sẵn dữ liệu sổ sách ở định dạng điện tử thay vì chỉ lưu bản giấy, để không bị động khi có đoàn kiểm tra.
Áp Dụng Chuẩn Mực Kế Toán Quốc Tế (IFRS) Từ 2027
Thông tư 118/2026/TT-BTC hướng dẫn đối tượng, phạm vi và thể thức áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán (IFRS) tại Việt Nam, có hiệu lực từ 01/01/2027.
- Đối tượng áp dụng: doanh nghiệp, tổ chức kinh tế là thành viên Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam theo Nghị quyết 222/2025/QH15, có nhu cầu và đủ năng lực, nguồn lực được lựa chọn áp dụng IFRS.
- Nguyên tắc: áp dụng nguyên mẫu, không điều chỉnh nội dung chuẩn mực; áp dụng nhất quán trong một năm tài chính; chỉ được chuyển đổi (áp dụng/ngừng áp dụng) vào đầu kỳ kế toán năm tiếp theo.
Lưu ý quan trọng: đa số doanh nghiệp thông thường ngoài Trung tâm tài chính quốc tế chưa thuộc đối tượng áp dụng Thông tư này — tránh nhầm lẫn rằng IFRS sẽ áp dụng đại trà ngay từ 2027.
Kế Toán Vay, Trả Nợ Nước Ngoài Của Chính Phủ
Song song đó, Thông tư 119/2026/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán đối với các khoản vay, trả nợ của Chính phủ, chính quyền địa phương; thống kê, theo dõi nợ cho vay lại và bảo lãnh Chính phủ, cũng có hiệu lực từ 01/01/2027. Danh mục, biểu mẫu và phương pháp lập sổ kế toán được quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo. Đối tượng áp dụng chủ yếu là các đơn vị quản lý nợ công như Kho bạc Nhà nước, cơ quan tài chính địa phương — không áp dụng cho doanh nghiệp thông thường, nhưng vẫn đáng để kế toán trưởng cập nhật kiến thức chung.
Ứng Dụng Thực Tế Cho Kế Toán Trưởng
- Rà soát ngay quy trình tiếp đoàn kiểm tra thuế nội bộ: phân công đầu mối, chuẩn bị sẵn dữ liệu kế toán điện tử, phổ biến mốc thời gian 6 giờ cho các bộ phận liên quan.
- Đánh giá xem doanh nghiệp mình có thuộc đối tượng Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam hay không để xác định có cần chuẩn bị lộ trình áp dụng IFRS trước 01/01/2027 hay không.
- Nếu phụ trách đơn vị liên quan đến quản lý nợ vay/bảo lãnh Chính phủ, chủ động nghiên cứu Phụ lục II của Thông tư 119/2026/TT-BTC từ sớm.
- Theo dõi thêm các văn bản, công văn hướng dẫn thuế GTGT, thuế tài nguyên trong thời gian tới nếu lĩnh vực hoạt động có liên quan.
Câu Hỏi Thường Gặp
Quyết định 1161/QĐ-CT áp dụng cho tất cả doanh nghiệp hay chỉ doanh nghiệp lớn?
Quy trình kiểm tra thuế theo Quyết định 1161/QĐ-CT áp dụng chung cho hoạt động kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế, không phân biệt quy mô doanh nghiệp; riêng thời hạn kiểm tra kéo dài hơn (tối đa 40 ngày) áp dụng cho doanh nghiệp có giao dịch liên kết.
Doanh nghiệp vừa và nhỏ có bắt buộc áp dụng IFRS từ 2027 không?
Không. Theo Thông tư 118/2026/TT-BTC, chỉ doanh nghiệp, tổ chức kinh tế là thành viên Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam mới thuộc đối tượng được lựa chọn áp dụng IFRS. Doanh nghiệp thông thường tiếp tục áp dụng Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS).
Nếu chậm cung cấp hồ sơ cho đoàn kiểm tra thuế thì bị xử lý thế nào?
Chậm quá 6 giờ làm việc kể từ khi nhận yêu cầu, hoặc cung cấp không đầy đủ/chính xác, đoàn kiểm tra sẽ lập biên bản vi phạm hành chính và xử phạt theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP (đã sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP).
Kết Luận
Tuần này, thông tin quan trọng nhất với đa số doanh nghiệp là quy trình kiểm tra thuế mới theo Quyết định 1161/QĐ-CT — đã có hiệu lực và cần chuẩn bị ngay. Hai Thông tư về IFRS và kế toán vay nợ Chính phủ có độ trễ đến 01/01/2027 nhưng đáng để kế toán trưởng nắm sớm phạm vi áp dụng, tránh nhầm lẫn khi tư vấn cho doanh nghiệp hoặc khách hàng. Theo dõi ketoanstartup.com để cập nhật các bản tin pháp luật thuế – kế toán mới nhất mỗi tuần.