Chỉ trong vòng một tuần cuối tháng 7/2026, Bộ Tài chính đã ban hành liền bốn Thông tư đánh số liên tiếp từ 107 đến 110/2026/TT-BTC, tác động trực tiếp đến công việc hàng ngày của kế toán và các đơn vị hành nghề dịch vụ thuế. Bài viết tổng hợp nhanh những điểm cần biết, kèm theo các văn bản liên quan về thuế quốc tế và quản lý thuế phát sinh cùng thời điểm.
📋 Mục Lục Bài Viết
- Bảng tổng hợp văn bản mới
- Thông tư 107/2026/TT-BTC: Kế toán thi hành án dân sự
- Thông tư 108/2026/TT-BTC: Kế toán cổ phần hóa DNNN
- Thông tư 109/2026/TT-BTC: Siết điều kiện hành nghề đại lý thuế
- Thông tư 110/2026/TT-BTC và các văn bản liên quan
- Ứng dụng thực tế cho kế toán, doanh nghiệp
- Câu hỏi thường gặp
- Kết luận
Bảng tổng hợp văn bản mới
| Số hiệu | Ngày BH → Hiệu lực | Trích yếu |
|---|---|---|
| TT 107/2026/TT-BTC | 24/07 → 01/10/2026 | Kế toán nghiệp vụ thi hành án dân sự |
| TT 108/2026/TT-BTC | 24/07 → 24/07/2026 | Kế toán cổ phần hóa DN 100% vốn Nhà nước |
| TT 109/2026/TT-BTC | 24/07 → 24/07/2026 | Quản lý kinh doanh dịch vụ làm thủ tục thuế |
| TT 110/2026/TT-BTC | 28/07 → 12/09/2026 | Bãi bỏ 22 Thông tư, 3 Quyết định lĩnh vực thuế |
| NQ 66.23/2026/NQ-CP | 24/07/2026 | Cơ chế đặc thù trao đổi thông tin thuế quốc tế |
| CV 5177/CT-CS | 24/07/2026 | Hiệu lực Hiệp định thuế Việt Nam – Síp |
| CV 4915/CT-NVT | 17/07/2026 | Tạm hoãn xuất cảnh người đại diện DN nợ thuế |
Thông tư 107/2026/TT-BTC: Kế toán thi hành án dân sự
Có hiệu lực từ 01/10/2026, Thông tư 107 hướng dẫn hạch toán các nghiệp vụ đặc thù của cơ quan thi hành án dân sự:
- Đơn vị tiền tệ ghi sổ là Đồng Việt Nam; khoản thu – chi ngoại tệ ghi theo nguyên tệ, quy đổi theo tỷ giá hạch toán thực tế tại ngày ghi sổ.
- Bản án tuyên trả bằng ngoại tệ: thu ngoại tệ thì trả ngoại tệ tương ứng; thu bằng VND thì quy đổi theo giá bán ngân hàng thương mại, trừ khi các bên thỏa thuận khác.
- Vàng, bạc, đồ cổ, kim khí quý, đá quý tạm giữ được quy ước giá hạch toán 1 đồng — chỉ dùng để ghi chép, không dùng làm căn cứ bán đấu giá hay thanh toán thay thế.
Thông tư 108/2026/TT-BTC: Kế toán cổ phần hóa DNNN
Ban hành và có hiệu lực ngay ngày 24/7/2026, thay thế các quy định cũ tại Thông tư 106/2008/TT-BTC. Văn bản áp dụng cho doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ đang trong quá trình chuyển đổi thành công ty cổ phần — kế toán các đơn vị này cần rà soát ngay các bút toán chuyển đổi vốn, xử lý chênh lệch định giá lại tài sản theo hướng dẫn mới để tránh phải điều chỉnh hồi tố.
Thông tư 109/2026/TT-BTC: Siết điều kiện hành nghề đại lý thuế
Đây là văn bản đáng chú ý nhất đợt này, thay thế Thông tư 10/2021/TT-BTC, có hiệu lực ngay từ ngày ban hành:
- Bỏ hình thức ‘thi chứng chỉ hành nghề’ truyền thống, chuyển sang đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế gồm 2 môn: Pháp luật về thuế và Kế toán, do tổ chức xã hội nghề nghiệp về đại lý thuế tổ chức.
- Người có chứng chỉ kế toán viên/kiểm toán viên, hoặc cán bộ thuế đủ thâm niên công tác, được miễn một phần hoặc toàn bộ các môn đánh giá.
- Nhân viên đại lý thuế phải cập nhật kiến thức tối thiểu 24 giờ/năm; được miễn chứng minh đến hết 31/12/2026, áp dụng đầy đủ từ năm 2027.
- Cơ quan thuế công khai kết quả kiểm tra đại lý thuế (tên, mã số thuế, người đại diện) trong 5 ngày làm việc kể từ ngày ban hành kết luận.
Thông tư 110/2026/TT-BTC và các văn bản liên quan
Thông tư 110/2026/TT-BTC (hiệu lực 12/9/2026) bãi bỏ toàn bộ 22 Thông tư và 3 Quyết định cũ trong lĩnh vực thuế đã lỗi thời hoặc chồng chéo với Luật Quản lý thuế, Luật Thuế GTGT, Luật Thuế TNDN sửa đổi gần đây.
Song song đó, Nghị quyết 66.23/2026/NQ-CP đưa ra cơ chế đặc thù xử lý vướng mắc pháp luật phòng, chống rửa tiền để đáp ứng cam kết quốc tế về trao đổi thông tin thuế; Công văn 5177/CT-CS thông báo chính thức hiệu lực Hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và Síp — có ý nghĩa với doanh nghiệp có giao dịch hoặc vốn đầu tư liên quan Síp.
Đáng lưu ý, Công văn 4915/CT-NVT hướng dẫn áp dụng tạm hoãn xuất cảnh với người đại diện pháp luật của doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký và còn nợ thuế — biện pháp cưỡng chế đang được siết chặt.
Ứng dụng thực tế cho kế toán, doanh nghiệp
- Rà soát các đại lý thuế đang hợp tác, yêu cầu xác nhận đáp ứng điều kiện năng lực mới trước 31/12/2026.
- Cập nhật danh mục căn cứ pháp lý trong quy trình nội bộ, loại bỏ tham chiếu tới các văn bản sẽ hết hiệu lực từ 12/9/2026.
- Doanh nghiệp Nhà nước đang cổ phần hóa cần áp dụng Thông tư 108/2026/TT-BTC ngay từ kỳ kế toán hiện tại.
- Kiểm tra tình trạng nợ thuế và địa chỉ đăng ký kinh doanh để phòng ngừa rủi ro tạm hoãn xuất cảnh.
Câu hỏi thường gặp
Thông tư 109/2026/TT-BTC có hiệu lực từ khi nào?
Có hiệu lực ngay từ ngày ban hành 24/7/2026, thay thế Thông tư 10/2021/TT-BTC.
Nhân viên đại lý thuế đang hoạt động có phải thi lại ngay không?
Không. Nhân viên đang hoạt động trước ngày Thông tư có hiệu lực được tiếp tục hoạt động đến hết 31/12/2026 mà không phải chứng minh giờ cập nhật kiến thức; từ năm 2027 mới bắt buộc áp dụng đầy đủ.
Thông tư 110/2026/TT-BTC bãi bỏ những văn bản nào?
Bãi bỏ toàn bộ 22 Thông tư và 3 Quyết định của Bộ trưởng Bộ Tài chính trong lĩnh vực thuế, có hiệu lực từ 12/9/2026.
Kết luận
Loạt Thông tư 107-110/2026/TT-BTC cho thấy Bộ Tài chính đang đồng thời chuẩn hóa chế độ kế toán cho các nghiệp vụ đặc thù và siết chặt điều kiện hành nghề dịch vụ thuế. Kế toán trưởng và doanh nghiệp nên chủ động rà soát quy trình nội bộ, đối tác đại lý thuế và tình trạng công nợ thuế để thích ứng kịp thời trước các mốc hiệu lực sắp tới.