Thuế TTĐB Hàng Xuất Khẩu Và Tỷ Giá Hóa Đơn: Điểm Tin 15-17/9/2026

Tuần 15–17/9/2026, cơ quan thuế và Thư Viện Pháp Luật liên tiếp cập nhật một loạt văn bản tác động trực tiếp đến kế toán doanh nghiệp xuất khẩu: từ hồ sơ chứng minh thuế tiêu thụ đặc biệt hàng xuất khẩu, cách xác định tỷ giá khi lập hóa đơn xuất khẩu, đến việc bãi bỏ hàng loạt Nghị định cũ. Bài viết tổng hợp nhanh những điểm kế toán trưởng cần nắm và hành động ngay trong tuần này.

Danh mục văn bản mới trong tuần

Hồ sơ chứng minh hàng xuất khẩu không chịu thuế TTĐB

Theo Thông tư 136/2026/TT-BTC (hiệu lực ngay từ 15/9/2026), doanh nghiệp bán hoặc ủy thác xuất khẩu hàng hóa thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt muốn không phải nộp thuế TTĐB phải chuẩn bị đầy đủ:

• Hợp đồng mua bán hàng hóa để xuất khẩu hoặc hợp đồng ủy thác xuất khẩu;
• Hóa đơn bán hàng, giao hàng ủy thác xuất khẩu;
• Biên bản thanh lý hợp đồng (nếu đã thanh lý toàn bộ/từng phần) thể hiện rõ tên, số lượng, giá bán hàng hóa, hình thức thanh toán, số chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt và số tờ khai hải quan.

Lưu ý quan trọng: nếu hàng hóa mua để xuất khẩu nhưng cuối cùng tiêu thụ trong nước, doanh nghiệp bắt buộc phải kê khai và nộp thuế TTĐB cho phần hàng tiêu thụ nội địa đó. Doanh nghiệp có hàng chịu thuế TTĐB xuất khẩu nên rà soát và chuẩn hóa hồ sơ lưu trữ ngay từ bây giờ để tránh bị truy thu khi thanh tra, quyết toán thuế.

Tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu: hết vướng mắc

Công văn 6810/CT-QLNT chính thức hướng dẫn cách xác định tỷ giá khi lập hóa đơn cho hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu — vướng mắc phổ biến khi tỷ giá ngân hàng biến động giữa thời điểm giao hàng và thời điểm xuất hóa đơn. Kế toán nên đối chiếu ngay quy trình lập hóa đơn xuất khẩu hiện tại với hướng dẫn mới để tránh chênh lệch doanh thu ghi nhận, ảnh hưởng đến số liệu báo cáo tài chính và nghĩa vụ thuế GTGT, thuế TNDN.

Quản lý thuế, mã số thuế và tiền thuê đất

Ba điểm đáng chú ý khác trong tuần:

• Nghị định 356/2026/NĐ-CP bãi bỏ toàn bộ 18 Nghị định cũ từ 1/12/2026 — kế toán trưởng nên rà soát xem công ty có đang viện dẫn văn bản nào trong danh sách này tại hợp đồng, quy chế nội bộ hay không.
• Công văn 6637/CT-VP triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế” — nên chủ động kiểm tra tình trạng MST của đối tác lớn trước khi ký hợp đồng hoặc thanh toán, tránh rủi ro bị từ chối khấu trừ chi phí, thuế GTGT đầu vào.
• Công văn 6689 và 6646/CT-QLNT hướng dẫn nghiệp vụ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất — doanh nghiệp có đất thuê nên đối chiếu với hồ sơ đất đai hiện có.

Ứng dụng thực tế cho kế toán doanh nghiệp

Với doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu hàng chịu thuế TTĐB (ví dụ: thực phẩm, đồ uống có ga, rượu, thuốc lá…), việc đầu tiên cần làm trong tuần này là rà soát toàn bộ lô hàng xuất khẩu từ 15/9/2026 trở đi, bổ sung đầy đủ hồ sơ theo danh mục mới. Song song đó, bộ phận kế toán bán hàng cần cập nhật lại quy trình lập hóa đơn xuất khẩu theo hướng dẫn tỷ giá tại Công văn 6810/CT-QLNT, tránh sai lệch số liệu khi đối chiếu với ngân hàng và cơ quan hải quan.

Câu hỏi thường gặp

Thông tư 136/2026/TT-BTC áp dụng từ khi nào?

Thông tư có hiệu lực ngay từ ngày 15/9/2026, sửa đổi Khoản 2 Điều 3 Thông tư 158/2025/TT-BTC hướng dẫn Nghị định 360/2025/NĐ-CP về thuế tiêu thụ đặc biệt.

Hàng xuất khẩu nhưng bán lại trong nước có phải nộp thuế TTĐB không?

Có. Nếu hàng hóa mua để xuất khẩu hoặc nhận ủy thác xuất khẩu nhưng cuối cùng tiêu thụ trong nước, doanh nghiệp phải kê khai, nộp thuế TTĐB đối với phần hàng tiêu thụ nội địa.

Doanh nghiệp cần làm gì với 18 Nghị định bị bãi bỏ theo Nghị định 356/2026/NĐ-CP?

Cần rà soát các hợp đồng, quy chế nội bộ đang viện dẫn văn bản cũ và cập nhật căn cứ pháp lý mới trước ngày 1/12/2026, thời điểm Nghị định 356 chính thức có hiệu lực.

Kết luận

Tuần 15-17/9/2026 mang đến nhiều thay đổi thiết thực cho kế toán doanh nghiệp xuất khẩu: từ hồ sơ thuế TTĐB, tỷ giá hóa đơn xuất khẩu đến việc dọn dẹp hệ thống văn bản pháp luật. Kế toán trưởng nên cập nhật ngay quy trình nội bộ và phổ biến đến đội ngũ phụ trách xuất nhập khẩu, hóa đơn để tránh rủi ro khi quyết toán thuế cuối năm.