IFRS 11 – Thỏa thuận chung

 


TỔNG QUAN IFRS 11

IFRS 11 Thỏa thuận chung đưa ra phương pháp kế toán cho các đơn vị có quyền kiểm soát chung trong một thỏa thuận.

Kiểm soát chung liên quan đến việc chia sẻ quyền kiểm soát theo thỏa thuận hợp đồng và các thỏa thuận có kiểm soát chung được phân loại là một liên doanh (đại diện cho một phần tài sản ròng và vốn chủ sở hữu được hạch toán) hoặc một hoạt động chung (thể hiện quyền đối với tài sản và nghĩa vụ đối với các khoản nợ, được hạch toán tương ứng).

IFRS 11 được ban hành vào tháng 5 năm 2011 và áp dụng cho các kỳ báo cáo hàng năm bắt đầu vào hoặc sau ngày 1 tháng 1 năm 2013.

NGUYÊN TẮC CỐT LÕI

Nguyên tắc cốt lõi của IFRS 11 là một bên tham gia thỏa thuận chung xác định loại thỏa thuận chung có liên quan bằng cách đánh giá các quyền và nghĩa vụ của nó và giải thích cho các quyền và nghĩa vụ đó theo loại thỏa thuận chung đó. [IFRS 11: 1-2]

ĐỊNH NGHĨA CHÍNH
Thỏa thuận chung Một thỏa thuận trong đó hai hoặc nhiều bên có quyền kiểm soát chung.
Kiểm soát chung Thỏa thuận bằng hợp đồng chia sẻ quyền kiểm soát, tồn tại khi các quyết định về những hoạt động liên quan đòi hỏi sự đồng thuận của các bên chia sẻ quyền kiểm soát.
Hoạt động chung Một thỏa thuận chung, theo đó các bên có kiểm soát chung có quyền đối với tài sản và có nghĩa vụ đối với các khoản nợ phải trả, liên quan đến thỏa thuận.
Liên doanh Một thỏa thuận chung theo đó các bên có kiểm soát chung có quyền đối với tài sản thuần của thỏa thuận.
Bên góp vốn liên doanh Bên tham gia vào liên doanh có quyền kiểm soát chung đối với liên doanh đó.
Bên tham gia thỏa thuận chung Một đơn vị tham gia vào một thỏa thuận chung, bất kể việc đơn vị đó có quyền kiểm soát chung đối với thỏa thuận đó hay không.
Đơn vị chuyên biệt Một cấu trúc tài chính riêng, bao gồm những đơn vị có tư cách pháp nhân riêng hoặc đơn vị được công nhận bởi nhà nước, bất kể việc đơn vị đó có tư cách pháp nhân hay không.
THỎA THUẬN CHUNG

Một thỏa thuận chung là một thỏa thuận trong đó hai hoặc nhiều bên có quyền kiểm soát chung. [IFRS 11: 4]

Thỏa thuận chung có các đặc điểm sau: [IFRS 11: 5]

  • các bên bị ràng buộc bởi một thỏa thuận bằng hợp đồng, và
  • thỏa thuận bằng hợp đồng cho phép hai hoặc nhiều bên có quyền kiểm soát chung đối với thỏa thuận đó

 

Một thỏa thuận chung là một hoạt động chung hoặc một liên doanh. [IFRS 11: 6]

KIỂM SOÁT CHUNG

Kiểm soát chung là thỏa thuận bằng hợp đồng chia sẻ quyền kiểm soát, tồn tại khi các quyết định về những hoạt động liên quan đòi hỏi sự đồng thuận của các bên chia sẻ quyền kiểm soát. [IFRS 11: 7]

Trước khi đánh giá xem đơn vị có quyền kiểm soát chung đối với một thỏa thuận, đầu tiên đơn vị phải đánh giá xem các bên hoặc một nhóm các bên có kiểm soát thỏa thuận đó (theo định nghĩa về kiểm soát trong IFRS 10 Báo cáo tài chính hợp nhất). [IFRS 11: B5]

Sau khi kết luận rằng tất cả các bên hoặc một nhóm các bên kiểm soát chung thỏa thuận, thì đơn vị phải đánh giá xem mình có quyền kiểm soát chung thỏa thuận đó hay không. Kiểm soát chung chỉ tồn tại khi các quyết định về các hoạt động liên quan đòi hỏi sự đồng thuận của các bên chia sẻ quyền kiểm soát. [IFRS 11: B6]

Yêu cầu về sự đồng thuận có nghĩa là bất kỳ bên nào có quyền kiểm soát chung đối với thỏa thuận đều có thể ngăn cản bất kỳ bên nào khác, hoặc một nhóm các bên, đưa ra quyết định đơn phương (về các hoạt động liên quan) mà không có sự nhất trí. [IFRS 11: B9]

CÁC LOẠI THỎA THUẬN CHUNG

Thỏa thuận chung là hoạt động chung hoặc liên doanh:

  • Hoạt động chung là một thỏa thuận chung, theo đó các bên kiểm soát chung có quyền đối với tài sản và có nghĩa vụ đối với các khoản nợ phải trả, liên quan đến thỏa thuận. Các bên được gọi là bên tham gia hoạt động chung [IFRS 11:15]
  • Liên doanh là một thỏa thuận chung theo đó các bên kiểm soát chung có quyền đối với tài sản thuần của thỏa thuận. Các bên được gọi là bên góp vốn liên doanh. [IFRS 11:16]

 

PHÂN LOẠI THỎA THUẬN CHUNG

Việc phân loại thỏa thuận chung là hoạt động chung hoặc liên doanh phụ thuộc vào quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia thỏa thuận. Đơn vị xác định loại thỏa thuận chung mà mình tham gia bằng cách xem xét cấu trúc và hình thức của thỏa thuận, các điều khoản mà các bên đã thỏa thuận bằng hợp đồng và các sự kiện và hoàn cảnh khác. [IFRS 11: 6, IFRS 11:14, IFRS 11:17]

Bất kể mục đích, cấu trúc hoặc hình thức của thỏa thuận, việc phân loại các thỏa thuận chung phụ thuộc vào quyền và nghĩa vụ của các bên phát sinh từ thỏa thuận. [IFRS 11: B14; IFRS 11: B15]

Một thỏa thuận chung trong đó tài sản và nợ liên quan đến thỏa thuận được nắm giữ trong một đơn vị chuyên biệt có thể là liên doanh hoặc hoạt động chung. [IFRS 11: B19]

Thỏa thuận chung không được hình thành thông qua một đơn vị chuyên biệt là một hoạt động chung. Trong những trường hợp này, thỏa thuận bằng hợp đồng xác lập quyền của các bên đối với tài sản và nghĩa vụ đối với các khoản nợ phải trả liên quan đến thỏa thuận và quyền của các bên đối với doanh thu tương ứng và nghĩa vụ đối với các chi phí tương ứng. [IFRS 11: B16]

 

BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA CÁC BÊN THAM GIA THỎA THUẬN CHUNG
Hoạt động chung

Bên tham gia hoạt động chung ghi nhận lợi ích liên quan trong hoạt động chung: [IFRS 11:20]

  • tài sản, bao gồm cả phần tài sản nắm giữ chung;
  • nợ phải trả, bao gồm cả phần nợ phải trả gánh chịu chung;
  • doanh thu từ việc bán phần sản phẩm đầu ra của hoạt động chung;
  • Phần doanh thu bán sản phẩm do hoạt động chung; và
  • chi phí, bao gồm cả phần chi phí gánh chịu chung.

 

Bên tham gia hoạt động chung hạch toán tài sản, nợ phải trả, doanh thu và chi phí liên quan đến việc tham gia vào hoạt động chung theo các IFRS phù hợp. [IFRS 11:21]

Bên mua có lợi ích trong hoạt động chung trong đó hoạt động đó tạo thành đơn vị kinh doanh, như được định nghĩa trong IFRS 3 Hợp nhất kinh doanh, phải áp dụng tất cả các nguyên tắc kế toán về hợp nhất kinh doanh trong IFRS 3 và các IFRS khác, ngoại trừ các nguyên tắc đó mâu thuẫn với hướng dẫn trong IFRS 11. [IFRS 11: 21A] Những yêu cầu này áp dụng cả cho việc mua lại lợi ích ban đầu trong hoạt động chung và mua lại lợi ích gia tăng trong hoạt động chung (trong trường hợp sau, lợi ích nắm giữ trước đây không được đo lường lại). [IFRS 11: B33C]

Lưu ý: Các yêu cầu trên được đưa ra trong Kế toán mua lại lợi ích trong hoạt động chung, áp dụng cho kỳ báo cáo hàng năm bắt đầu vào hoặc sau ngày 1 tháng 1 năm 2016 trên cơ sở phi hồi tố để mua lại các lợi ích trong hoạt động chung xảy ra từ đầu kỳ báo cáo đầu tiên khi các sửa đổi được áp dụng.

Một bên tham gia vào hoạt động chung, nhưng không có chung quyền kiểm soát, cũng phải xem xét đến lợi ích của mình trong thỏa thuận theo các quy định trên nếu nó có quyền đối với tài sản và nghĩa vụ đối với các khoản nợ phải trả liên quan đến hoạt động chung. [IFRS 11:23]

Liên doanh

Bên góp vốn liên doanh ghi nhận lợi ích trong liên doanh là một khoản đầu tư và sẽ hạch toán khoản đầu tư đó theo phương pháp vốn chủ sở hữu theo IAS 28 – Đầu tư vào công ty liên kết và liên doanh trừ khi đơn vị được miễn áp dụng phương pháp vốn chủ sở hữu được quy định trong chuẩn mực đó. [IFRS 11:24]

Một bên tham gia vào liên doanh, nhưng không có quyền kiểm soát chung, thì hạch toán lợi ích trong thỏa thuận theo IFRS 9 – Công cụ tài chính trừ khi nó có ảnh hưởng đáng kể đối với liên doanh, trong trường hợp đó, nó hạch toán theo IAS 28 (được sửa đổi vào năm 2011). [IFRS 11:25]

 

BÁO CÁO TÀI CHÍNH RIÊNG

Kế toán đối với thỏa thuận chung trong báo cáo tài chính riêng của đơn vị phụ thuộc vào sự tham gia của đơn vị vào thỏa thuận chung và loại thỏa thuận chung đó:

  • Nếu đơn vị là một bên tham gia hoạt động chung hoặc bên góp vốn liên doanh, thì đơn vị sẽ hạch toán lợi ích trong:
    • Hoạt động chung theo các đoạn 20-22;
    • Liên doanh theo đoạn 10 của IAS 27 – Báo cáo tài chính riêng. [IFRS 11:26]
  • Nếu đơn vị là một bên tham gia vào thỏa thuận chung, nhưng không có quyền kiểm soát chung, thì đơn vị sẽ hạch toán lợi ích trong:
    • Hoạt động chung phù hợp với các đoạn 23;
    • Liên doanh theo IFRS 9, trừ khi đơn vị có ảnh hưởng đáng kể đến liên doanh, trong trường hợp đó nó sẽ áp dụng đoạn 10 của IAS 27 (sửa đổi năm 2011). [IFRS 11:27]

 

CÔNG BỐ

Không có công bố được quy định trong IFRS 11. Thay vào đó, IFRS 12 Công bố lợi ích trong đơn vị khác đưa ra các yêu cầu công bố.

ÁP DỤNG VÀ LỰA CHỌN ÁP DỤNG SỚM

Lưu ý: Phần này đã được cập nhật để phản ánh những sửa đổi đối với IFRS 11 được thực hiện vào tháng 6 năm 2012.

IFRS 11 được áp dụng cho các kỳ báo cáo hàng năm bắt đầu vào hoặc sau ngày 1 tháng 1 năm 2013. [IFRS 11: Phụ lục C1]

Khi IFRS 11 được áp dụng lần đầu, đơn vị chỉ cần trình bày thông tin định lượng theo yêu cầu của đoạn 28 (f) của IAS 8 cho kỳ báo cáo hàng năm ngay trước kỳ báo cáo năm đầu tiên áp dụng chuẩn mực [IFRS 11: C1B]

Các điều khoản chuyển tiếp đặc biệt bao gồm: [IFRS 11.Phụ lục C2-C13]

  • chuyển đổi từ phương pháp hợp nhất tương ứng sang phương pháp vốn chủ sở hữu cho các liên doanh
  • chuyển đổi từ phương pháp vốn chủ sở hữu sang kế toán tài sản và nợ phải trả cho các hoạt động chung
  • chuyển đổi trong báo cáo tài chính riêng của đơn vị cho hoạt động chung mà trước đây đã được hạch toán như một khoản đầu tư theo giá gốc.

 

Nhìn chung, các điều chỉnh chuyển tiếp đặc biệt bắt buộc phải được áp dụng vào đầu kỳ báo cáo liền trước (thay vì đầu kỳ báo cáo sớm nhất được trình bày). Tuy nhiên, đơn vị có thể lựa chọn trình bày thông tin so sánh đã điều chỉnh cho các kỳ báo cáo trước đó và phải xác định rõ ràng mọi thông tin so sánh chưa điều chỉnh và giải thích cơ sở lập thông tin so sánh [IFRS 11.C12A-C12B].

Đơn vị có thể áp dụng IFRS 11 cho kỳ kế toán sớm hơn, nhưng nếu làm như vậy, đơn vị phải công bố thông tin thực tế đã sớm áp dụng chuẩn mực và cũng áp dụng các chuẩn mực sau: [IFRS 11. Phụ lục C1]

  • IFRS 10 Báo cáo tài chính hợp nhất
  • IFRS 12 Công bố lợi ích trong các đơn vị khác
  • IAS 27 Báo cáo tài chính riêng (sửa đổi năm 2011)
  • IAS 28 Đầu tư vào công ty liên kết và liên doanh (được sửa đổi bổ sung năm 2011).

 

 

Ketoanstartup.com


XEM THÊM CÁC CHUẨN MỰC KHÁC