[IFRS 16] Bên thuê – Phần 06: Sửa đổi hợp đồng thuê tài sản – ví dụ minh họa 2


VÍ DỤ MINH HỌA – SỬA ĐỔI HỢP ĐỒNG THUÊ
1. Sửa đổi hợp đồng thuê tài sản

Bên thuê cần hạch toán sửa đổi thuê tài sản là thuê tài sản riêng biệt nếu đồng thời:

  • sự thay đổi tăng phạm vi của thuê tài sản bằng cách thêm quyền để sử dụng một hay nhiều tài sản cơ sở; và
  • khoản thanh toán thuê tài sản tăng một giá trị tương ứng với giá độc lập của phạm vi thuê tăng lên và bất kỳ điều chỉnh phù hợp đối với giá độc lập đó để phản ánh tình huống của hợp đồng cụ thể.

Đối với sửa đổi thuê tài sản không được hạch toán là thuê tài sản riêng biệt, vào ngày có hiệu lực của sửa đổi thuê tài sản, bên thuê cần:

  • phân bổ khoản thanh toán trong hợp đồng sửa đổi;
  • xác định thời hạn thuê của thuê tài sản sửa đổi; và
  • xác định lại giá trị nợ phải trả thuê tài sản bằng cách chiết khấu khoản thanh toán tiền thuê điều chỉnh sử dụng lãi suất chiết khấu điều chỉnh. Lãi suất chiết khấu điều chỉnh được xác định là lãi suất ngầm định trong thuê tài sản trong thời hạn thuê còn lại, hoặc là lãi suất đi vay tương đương của bên thuê tại ngày sửa đổi có hiệu lực, nếu lãi suất ngầm định trong thuê tài sản không thể được xác định dễ dàng.

Đối với sửa đổi thuê tài sản không được hạch toán là thuê tài sản riêng biệt, bên thuê cần hạch toán xác định lại nợ phải trả thuê tài sản bằng cách:

  • giảm giá trị ghi sổ của tài sản quyền sử dụng để phản ánh việc chấm dứt một phần hoặc toàn bộ thuê tài sản đối với sửa đổi thuê tài sản làm giảm phạm vi thuê tài sản. Bên thuê cần ghi nhận vào lãi hoặc lỗ bất kỳ thu nhập hoặc lỗ nào liên quan đến việc chấm dứt một phần hoặc toàn bộ thuê tài sản.
  • thực hiện điều chỉnh tương ứng đối với tài sản quyền sử dụng cho tất cả các sửa đổi khác của thuê tài sản.

 

2. Ví dụ minh họa về trường hợp tăng thời hạn thuê: ghi nhận ban đầu
Ví dụ 1: trường hợp tăng thời hạn thuê

Công ty A ký hợp đồng thuê mặt bằng xây dựng nhà máy với công ty cho thuê B với các thông tin như sau:

  • Thời hạn thuê: 20 năm, kể từ ngày 01/01/20T1
  • Thanh toán vào cuối mỗi năm: 1.500 triệu VND
  • Lãi suất biên đi vay của công ty A ban đầu cho phần thuê mặt bằng này: 5%/năm

TRẢ LỜI:

Bước 1: Công ty A xác định giá trị ban đầu của “Nợ phải trả thuê tài sản” và “Tài sản quyền sử dụng” của Hợp đồng thuê tại thời điểm ngày 01/01/ 20T1

Bảng tính theo dõi: Giá trị hiện tại của các khoản thanh toán tiền thuê phải trả
Số năm lũy kế của Hợp đồng Năm hợp đồng Tỷ lệ chiết khấu ( r) Hệ số chiết khấu Khoản thanh toán tiền thuê phải trả hàng năm
(cuối năm)
Giá trị hiện tại của các khoản thanh toán tiền thuê phải trả
(tại đầu năm 20T1)
n r a = 1/(1+r)^n b c = a x b
1 20T1 5%     0,95                    1.500                                     1.429
2 20T2 5%          0,91                   1.500                                 1.361
3 20T3 5%         0,86                    1.500                                     1.296
4 20T4 5%         0,82                     1.500                                         1.234
5 20T5 5%           0,78                 1.500                            1.175
6 20T6 5%       0,75                     1.500                                    1.119
7 20T7 5%           0,71                   1.500                                       1.066
8 20T8 5%           0,68              1.500                               1.015
9 20T9 5%        0,64                     1.500                                        967
10 20X0 5%       0,61                       1.500                                          921
11 20X1 5%            0,58                       1.500                                           877
12 20X2 5%           0,56                  1.500                                          835
13 20X3 5%            0,53       1.500             795
14 20X4 5%         0,51                 1.500                                            758
15 20X5 5%           0,48                      1.500                             722
16 20X6 5%            0,46                            1.500                                             687
17 20X7 5%             0,44                           1.500                                          654
18 20X8 5%            0,42                        1.500                                           623
19 20X9 5%           0,40                       1.500                                            594
20 20Y0 5%             0,38                       1.500                                   565
                                    18.693

 

  • Xác định giá trị ban đầu của “Nợ phải trả thuê tài sản” tại thời điểm đầu năm 20T1.

= Giá trị hiện tại của các khoản thanh toán tiền thuê phải trả (chưa được trả) tại đầu năm 20T1

= 18.693 triệu VND

  • Xác định giá trị ban đầu của “Tài sản quyền sử dụng” tại thời điểm đầu năm 20T1.

= Nợ phải trả thuê tài sản

= 18.693 triệu VND

 

Bước 2: Lập bảng theo dõi “nợ phải trả thuê tài sản” và “Tài sản quyền sử dụng” trong thời hạn thuê

Bảng tính theo dõi: Nợ phải trả thuê tài sản trong thời hạn thuê
Năm hợp đồng Nợ phải trả thuê tài sản (đầu kỳ) Dư nợ tính lãi Lãi suất (%) Lãi vay Thanh toán tiền thuê Nợ phải trả thuê tài sản (cuối kỳ)
(1) (2) = (1) (3) (4) = (2)x(3) (5) (6) = (1) + (4) – (5)
20T1         18.693  18.693 5%    935             1.500    18.128
20T2           18.128    18.128 5%     906           1.500  17.534
20T3           17.534   17.534 5%   877        1.500   16.911
20T4        16.911      16.911 5%  846       1.500   16.257
20T5         16.257              16.257 5%  813          1.500    15.569
20T6         15.569        15.569 5%        778      1.500      14.848
20T7          14.848         14.848 5%       742        1.500     14.090
20T8        14.090              14.090 5%       705             1.500    13.295
20T9           13.295              13.295 5%  665          1.500   12.460
20X0          12.460             12.460 5%     623          1.500    11.583
20X1         11.583       11.583 5%    579         1.500   10.662
20X2         10.662          10.662 5%  533          1.500   9.695
20X3         9.695                9.695 5%       485          1.500   8.680
20X4         8.680            8.680 5%   434         1.500    7.614
20X5         7.614               7.614 5%   381          1.500    6.494
20X6            6.494                 6.494 5% 325               1.500   5.319
20X7             5.319                   5.319 5%   266               1.500      4.085
20X8         4.085                4.085 5% 204      1.500  2.789
20X9            2.789               2.789 5%    139          1.500    1.429
20Y0            1.429                  1.429 5%    71            1.500           –

 

Bảng tính theo dõi: Quyền sử dụng tài sản và khấu hao
Năm hợp đồng Giá trị tài sản quyền sử dụng (đầu kỳ) Số kỳ còn phải khấu hao Khấu hao trong kỳ (năm) Khấu hao lũy kế Giá trị còn lại của tài sản quyền sử dụng (cuối kỳ)
(1) (2) (3) = (1)/(2) (5) (6) = (1) – (3)
20T1                     18.693 20                935               935                          17.759
20T2                   17.759 19               935              1.869                          16.824
20T3                   16.824 18                    935             2.804                             15.889
20T4                    15.889 17                   935            3.739                      14.955
20T5              14.955 16               935          4.673                         14.020
20T6                        14.020 15                  935           5.608                            13.085
20T7                          13.085 14                  935         6.543                        12.151
20T8                    12.151 13            935           7.477                          11.216
20T9                       11.216 12                 935           8.412                           10.281
20X0                       10.281 11               935           9.347                            9.347
20X1                     9.347 10                935         10.281                             8.412
20X2                           8.412 9                 935         11.216                               7.477
20X3                      7.477 8                 935         12.151                             6.543
20X4                         6.543 7                  935         13.085                          5.608
20X5                   5.608 6             935        14.020                               4.673
20X6                       4.673 5                935         14.955                           3.739
20X7                      3.739 4                   935        15.889                                2.804
20X8                      2.804 3                935        16.824                              1.869
20X9                 1.869 2              935          17.759                935
20Y0                       935 1               935         18.693                                       –

 

Bước 3: Hạch toán kế toán và trình bày báo cáo tài chính

Năm Hạch toán kế toán Trình bày báo cáo tài chính
Báo cáo tình hình tài chính/Bảng cân đối kế toán Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh/Báo cáo lãi lỗ
Đầu năm 20T1 Khi tài sản thuê bắt đầu sẵn sàng sử dụng:

  • NỢ tài sản quyền sử dụng: 18.693
  • CÓ nợ phải trả thuê tài sản: 18.693
  • TĂNG tài sản quyền sử dụng: 18.693
  • TĂNG nợ phải trả thuê tài sản: 18.693
20T1 Thanh toán tiền thuê cuối năm

  • NỢ nợ phải trả thuê tài sản: 1.500
  • CÓ tiền: 1.500

 

Khấu hao tài sản quyền sử dụng

  • NỢ chi phí khấu hao: 935
  • CÓ khấu hao lũy kế: 935

 

Chi phí lãi vay thuê tài sản

  • NỢ chi phí tài chính: 935
  • CÓ nợ phải trả thuê tài sản: 935

 

  • GIẢM nợ phải trả thuê tài sản: 1.500
  • GIẢM tiền: 1.500
  • TĂNG khấu hao lũy kế: 935
  • TĂNG nợ phải trả thuê tài sản: 935

 

  • TĂNG chi phí khấu hao: 935
  • TĂNG chi phí tài chính: 935
20T2 Thanh toán tiền thuê cuối năm

  • NỢ nợ phải trả thuê tài sản: 1.500
  • CÓ tiền: 1.500

 

Khấu hao tài sản quyền sử dụng

  • NỢ chi phí khấu hao: 935
  • CÓ khấu hao lũy kế: 935

 

Chi phí lãi vay thuê tài sản

  • NỢ chi phí tài chính: 906
  • CÓ nợ phải trả thuê tài sản: 906

 

  • GIẢM nợ phải trả thuê tài sản: 1.500
  • GIẢM tiền: 1.500
  • TĂNG khấu hao lũy kế: 935
  • TĂNG nợ phải trả thuê tài sản: 906
  • TĂNG chi phí khấu hao: 935
  • TĂNG chi phí tài chính: 906

 

20T3 đến 20Y0 Cuối mỗi năm, bút toán hạch toán tương tự năm 20T2

Lưu ý: chi phí lãi vay thuê tài sản thay đổi tương ứng cho từng năm theo như bảng tính theo dõi “Nợ phải trả thuê tài sản” ở trên.

 

3. Ví dụ minh họa về trường hợp tăng thời hạn thuê: ghi nhận sau khi sửa đổi hợp đồng
Ví dụ 1 - tiếp theo

Tiếp tục ví dụ 1 ở trên: tại cuối năm 20X8 (năm thứ 18 của Hợp đồng), công ty A có nhu cầu kéo dài thời gian thuê nên đã thương lượng lại hợp đồng với công ty cho thuê B và hai bên đã thống nhất ký lại biên bản điều chỉnh hợp đồng vào ngày đầu năm 20X9 có điều khoản như sau:

  • Tăng thời hạn thuê thêm 10 năm so với hợp đồng ban đầu 
  • Khoản thanh toán tiền thuê không đổi
  • Lãi suất biên đi vay của công ty A hiện tại: 8%/năm (tăng 3% so với mức 5% của thời điểm đầu năm 20T1)
  • Trong Hợp đồng gốc ban đầu không có điều khoản gia hạn thời gian thuê

 

TRẢ LỜI:

Bước 1: Cần đánh giá những tác động của các thay đổi điều khoản hợp đồng lên Hợp đồng gốc ban đầu

  • Việc tăng thời hạn thuê này không nằm trong điều khoản của Hợp đồng gốc ban đầu. Cho nên đây là sửa đổi hợp đồng thuê ban đầu
  • Cần xác định lại giá trị của “Nợ phải trả thuê tài sản” khi tỷ lệ chiết khấu thay đổi và thời hạn thuê thay đổi

 

Bước 2: Giá trị đang ghi sổ của “Tài sản quyền sử dụng” và “Nợ phải trả thuê tài sản” trước khi sửa đổi hợp đồng tại thời điểm đầu năm 20X9

  • Giá trị đang ghi sổ của “Tài sản quyền sử dụng” trước khi sửa đổi hợp đồng tại thời điểm đầu năm 20X9: 1.869
  • Giá trị đang ghi sổ của “Nợ phải trả thuê tài sản” trước khi sửa đổi hợp đồng tại thời điểm đầu năm 20X9: 2.789

 

Bước 3: Xác định lại “Nợ phải trả thuê tài sản” khi tỷ lệ chiết khấu thay đổi và tăng thời hạn thuê:

Bảng tính theo dõi: Giá trị hiện tại của các khoản thanh toán tiền thuê phải trả
Năm thứ Năm hợp đồng Tỷ lệ chiết khấu Hệ số chiết khấu Khoản thanh toán tiền thuê phải trả hàng năm Giá trị hiện tại của các khoản thanh toán tiền thuê phải trả
(tại đầu năm 20X9)
n r a = 1/(1+r)^n b c = a x b
1 20X9 8%           0,93                      1.500  1.389
2 20Y0 8%             0,86                      1.500   1.286
3 20Y1 8%          0,79                          1.500     1.191
4 20Y2 8%             0,74                        1.500 1.103
5 20Y3 8%          0,68                     1.500  1.021
6 20Y4 8%          0,63                      1.500 945
7 20Y5 8%            0,58                     1.500 875
8 20Y6 8%            0,54                       1.500 810
9 20Y7 8%          0,50                        1.500   750
10 20Y8 8%          0,46                         1.500     695
11 20Y9 8%             0,43                    1.500  643
12 20Z0 8%               0,40                         1.500 596
    11.304

 

Giá trị xác định lại của “Nợ phải trả thuê tài sản” tại ngày sửa đổi hợp đồng tại thời điểm đầu năm 20X9:

  • Giá trị đang ghi sổ của “Nợ phải trả thuê tài sản”: 2.789
  • Giá trị xác định lại của “Nợ phải trả thuê tài sản”: 11.304
  • Giá trị “Nợ phải trả thuê tài sản” đã tăng:  11.304 – 2.789 = 8.515

 

Giá trị của “Tài sản quyền sử dụng” tại ngày sửa đổi hợp đồng tại thời điểm đầu năm 20X9:

  • Giá trị “Tài sản quyền sử dụng” tăng tương ứng với mức tăng của “Nợ phải trả thuê tài sản”: 8.515
  • Giá trị đang ghi sổ của “Tài sản quyền sử dụng”: 1.869
  • Giá trị “Tài sản quyền sử dụng” sau khi sửa đổi hợp đồng: 1.869 + 8.515 = 10.384

 

Chúng ta có, bút toán điều chỉnh:

  • Tăng nợ phải trả thuê tài sản (ghi CÓ): 8.515
  • Tăng Tài sản quyền sử dụng (ghi NỢ): 8.515

 

Bước 4: Lập lại bảng theo dõi “nợ phải trả thuê tài sản” và “Tài sản quyền sử dụng” trong thời hạn thuê mới sau khi sửa đổi hợp đồng

Bảng tính theo dõi: Nợ phải trả thuê tài sản trong thời hạn thuê mới sau khi sửa đổi hợp đồng
Năm Nợ phải trả thuê tài sản (đầu kỳ) Dư nợ tính lãi Lãi suất (%) Lãi vay Thanh toán tiền thuê Nợ phải trả thuê tài sản (cuối kỳ)
(1) (2) = (1) (3) (4) = (2)x(3) (5) (6) = (1) + (4) – (5)
20X9        11.304        11.304 8%     904         1.500 10.708
20Y0        10.708        10.708 8% 857               1.500 10.065
20Y1         10.065          10.065 8% 805            1.500     9.370
20Y2       9.370             9.370 8%  750           1.500  8.620
20Y3            8.620                 8.620 8% 690       1.500 7.810
20Y4              7.810             7.810 8% 625        1.500 6.934
20Y5         6.934              6.934 8%  555           1.500 5.989
20Y6         5.989                5.989 8%  479         1.500  4.968
20Y7        4.968                4.968 8%   397             1.500   3.866
20Y8             3.866                3.866 8%  309               1.500 2.675
20Y9           2.675                2.675 8% 214              1.500 1.389
20Z0   1.389   1.389 8% 111 1.500

 

Bảng tính: Quyền sử dụng tài sản và khấu hao
Năm hợp đồng Giá trị tài sản quyền sử dụng (đầu kỳ) Số kỳ khấu hao Khấu hao trong kỳ Khấu hao lũy kế Giá trị còn lại của tài sản quyền sử dụng (cuối kỳ)
(1) (2) (3) = (1)/(2) (5) (6) = (1) – (3)
20X9              10.384 12            865      865       9.519
20Y0                9.519 11            865          1.731       8.654
20Y1    8.654 10     865   2.596  7.788
20Y2          7.788 9     865   3.461     6.923
20Y3           6.923 8         865   4.327   6.058
20Y4        6.058 7    865  5.192         5.192
20Y5          5.192 6         865    6.058                4.327
20Y6               4.327 5             865  6.923               3.461
20Y7       3.461 4  865     7.788                    2.596
20Y8          2.596 3       865   8.654                        1.731
20Y9          1.731 2           865     9.519                     865
20Z0               865 1     865       10.384                –

 

Bước 5: Hạch toán kế toán và trình bày báo cáo tài chính

Năm Hạch toán kế toán Trình bày báo cáo tài chính
Báo cáo tình hình tài chính/Bảng cân đối kế toán Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh/Báo cáo lãi lỗ
Đầu năm 20X9 Xác định lại giá trị của “Nợ phải trả thuê tài sản” và “Tài sản quyền sử dụng” sau khi sửa đổi hợp đồng:

Bút toán điều chỉnh:

  • CÓ nợ phải trả thuê tài sản: 8.515
  • NỢ Tài sản quyền sử dụng: 8.515
  • TĂNG tài sản quyền sử dụng: 8.515
  • TĂNG nợ phải trả thuê tài sản: 8.515
20X9 Thanh toán tiền thuê cuối năm

  • NỢ nợ phải trả thuê tài sản: 1.500
  • CÓ tiền: 1.500

 

Khấu hao tài sản quyền sử dụng

  • NỢ chi phí khấu hao: 865
  • CÓ khấu hao lũy kế: 865

 

Chi phí lãi vay thuê tài sản

  • NỢ chi phí tài chính: 904
  • CÓ nợ phải trả thuê tài sản: 904
  • GIẢM nợ phải trả thuê tài sản: 1.500
  • GIẢM tiền: 1.500
  • TĂNG khấu hao lũy kế: 865
  • TĂNG nợ phải trả thuê tài sản: 904
  • TĂNG chi phí khấu hao: 865
  • TĂNG chi phí tài chính: 904
20Y0 đến 20Z0 Cuối mỗi năm, bút toán hạch toán tương tự năm 20X9

Lưu ý: chi phí lãi vay thuê tài sản thay đổi tương ứng cho từng năm theo như bảng tính theo dõi “Nợ phải trả thuê tài sản” ở trên.

 

 

Xem thêm: IFRS 16 – Thuê tài sản

 

Ketoanstartup.com


XEM THÊM CÁC CHUẨN MỰC KHÁC